10 september: Open dag Gemeenlandshuis Leiden

Breestraat 59, 2311 CJ Leiden
Breestraat 59, 2311 CJ Leiden

Tijdens de Open Monumentendag in september zullen de gemeenlandshuizen in Leiden en Spaarndam hun deuren openen voor het publiek. Het thema van het jaarlijkse evenement op zaterdag 10 en zondag 11 september waarbij duizenden monumenten gratis te bezoeken zijn, is dit jaar ‘Iconen & Symbolen’.

Het hoogheemraadschap van Rijnland kocht het gemeenlandshuis in 1578, enkele jaren na het ontzet van Leiden. Het diende eeuwenlang als vergaderplaats en logement voor Rijnlands bestuur. Enkele dijkgraven hebben het huis ook bewoond. Het gemeenlandshuis is tegenwoordig ondergebracht in een stichting.

De grote zaal of rechtkamer werd tussen 1658 en 1670 verbouwd naar ontwerp van Pieter Post. De voorname inrichting was bedoeld om bezoekers te imponeren en de belangrijkheid van het hoogheemraadschap te benadrukken.

Verschillende voorwerpen in de zaal verwijzen naar de rechtspraak in waterstaatszaken die Rijnland tot in de 19e eeuw voerde. Bijvoorbeeld het schilderij van Jan Lievens de Oudere, verbeeldende Vadertje Tijd die het burgerlijk wetboek overhandigt aan Vrouwe Justitia.

Bijzonder is het in 1776 aangebrachte goudleerbehang met daarop het wapen van Rijnland. De elementen in het wapen komen als symbool voor het hoogheemraadschap Rijnland los van elkaar al langer voor. Een eerste combinatie komt voor in een keurboek uit 1610. Deze symbolen zijn afgeleid van het wapen van graaf Willem II van Holland. Als Rooms-Koning voerde hij de adelaar en als Heer van Holland voerde hij de leeuw.

Aan de hand van foto’s en archiefstukken worden in de blauwe zaal verschillende stadia in de ontwikkeling van het wapen getoond. U kunt de benedenverdieping op eigen gelegenheid bezichtigen. In de verschillende vertrekken staan medewerkers van Rijnland klaar om u te ontvangen en vragen te beantwoorden.