Gemeentelijke rioleringen

Aan de andere kant van het doucheputje in de badkamer bevindt zich de afvalwaterzuiveringinstallatie. Rijnland heeft er 33. Deze zuiveringen verwerkten in totaal ongeveer 130 miljoen m3 afvalwater.

De schakel tussen het doucheputje en de zuivering is het rioolstelsel. Daarvan is de gemeente grotendeels de eigenaar. De gemeente levert het rioolwater af bij Rijnland. Om er voor te zorgen dat het rioolstelsel en de capaciteit van de zuiveringsinstallatie goed op elkaar zijn afgestemd maken Rijnland en de gemeente afspraken. Deze afspraken staan in de aansluitvergunning die Rijnland aan de gemeente verleent, op basis van de Wet milieubeheer (Wm). De Wm schrijft voor dat elke gemeente moet beschikken over een gemeentelijk rioleringsplan, het GRP.

In het GRP staat onder meer beschreven aan welke voorwaarden het rioolstelsel moet voldoen, bijvoorbeeld op het gebied van de capaciteit van het rioolstelsel. Verder staat er in hoe de gemeente omgaat met riooloverstorten.

Op sommige plaatsen zijn in de rioolstelsels overstorten aangebracht. Riooloverstorten werken als noodventiel. Op het moment dat het riool de grote hoeveelheden afvalwater niet meer kan verwerken, bijvoorbeeld ten tijde van langdurige en zware regenval, treedt de overstort in werking en loost het afvalwater op het oppervlaktewater. Omdat dit afvalwater niet gezuiverd is, kan het oppervlaktewater sterk vervuild raken. Daarom beperken gemeenten het gebruik van riooloverstorten zoveel mogelijk. In theorie zouden alle overstorten uitgebannen kunnen worden, maar dat is een erg kostbare aangelegenheid. Door de hoeveelheid afvalwater en de mate van vervuiling in de gaten te houden, kunnen de gemeente en Rijnland zien of het verantwoord is om een riooloverstort te laten voortbestaan of dat er maatregelen getroffen moeten worden.

Rijnland is een voorstander van het zogenoemde afkoppelen. Veel regenwater, dat prima zonder bewerking hergebruikt kan worden, bijvoorbeeld om het toilet te spoelen of de plantjes water mee te geven, verdwijnt nu direct in het riool. Hergebruik van dit water bespaart op het gebruik van kostbaar drinkwater. Daarnaast kan, bij grote regenval, sterke verdunning van het rioolwater optreden. Dat heeft negatieve gevolgen voor het zuiveringsproces. De bacteriën die voor ons het eigenlijke zuiveringswerk doen, zijn namelijk gebaat bij voldoende etenswaar.

Een relatief nieuw fenomeen in het rioolbeheer is de waterketen. Daarin werken het drinkwaterbedrijf en het afvalwaterschoonmaakbedrijf, Rijnland dus, samen. Het doel van de waterketen is om het hele proces, van het maken van het water tot het zuiveren er van, zo efficiënt mogelijk te laten verlopen. Daarbij spreken de deelnemers duidelijk af wie zich met welke taak bezig houdt. Een eerste proef loopt in Noordwijkerhout. Het waterketenbedrijf heeft een overeenkomst gesloten met de gemeente. Daarin staat dat het waterketenbedrijf het feitelijk beheer van het riool overneemt. Tot voor kort was dat een gemeentelijke taak. De gemeente houdt wel - in juridische zin de zorgplicht voor het riool. Verder behoudt de gemeente de bevoegdheden voor het vaststellen van de begroting en het GRP. Het waterketenbedrijf voert alle overige taken uit.

Uiteindelijk is de samenwerking in het waterketenbedrijf gericht op het behalen van maatschappelijke meerwaarde. Vooral de integrale benadering van rioolsysteem en zuivering moet zichtbare voordelen kunnen bieden. Daarnaast biedt het waterketenbedrijf naar verwachting voordelen voor de inwoners van de gemeente, want zij kunnen hun zaken op het gebied van riolering, gas, water en elektriciteit bij één loket regelen.