Handvestverlening Rijnland in Stedelijk Museum Alkmaar

Het hoogheemraadschap van Rijnland heeft een rijke kunsthistorische collectie, waar ook fraaie schilderijen deel van uit maken. Eén van die schilderijen, zonder meer Rijnlands belangrijkste erfgoedobject, is de handvestverlening door graaf Willem II van Holland aan het hoogheemraadschap van Rijnland, van de zeer gewaardeerde schilder Caesar van Everdingen. Van Everdingen, de grootmeester van het Hollands classicisme, produceerde een indrukwekkend oeuvre, dat door kenners tot de top van de zeventiende-eeuwse kunst wordt gerekend.

Het schilderij is vanaf vrijdag 23 september a.s. te zien in Stedelijk Museum Alkmaar. Van Everdingen schilderde met de techniek olieverf op doek dit enorme schilderij (218 x212 cm) in 1655, als schoorsteenstuk voor de grote zaal in het gemeenlandshuis Zwanenburg te Halfweg, waar het tot 1863 heeft gehangen. Na de verkoop van dit gemeenlandshuis verhuisde het naar de Breestraat.

Het stuk is van grote symbolische betekenis voor Rijnland. Het verwijst naar de overhandiging van het charter (bezegelde akte op perkament) in 1255 door graaf Willem II van Holland aan de heemraden van de Spaarndam. In het charter verklaarde de graaf dat er geen schutsluis bij de Spaarndam mocht worden gelegd en geen werkzaamheden zouden plaatsvinden bij deze dam en bij drie andere waterstaatswerken, zonder overleg met de heemraden die er op dat moment waren of die er in de toekomst zouden zijn.

Het charter is het oudste archiefstuk van Rijnland en bevindt zich in het archief van Rijnland. De bevestiging van de bevoegdheden van de heemraden van de Spaarndam in 1255 was van essentieel belang voor het ontstaan, de groei en de ontwikkeling van de organisatie Rijnland zoals die we nu kennen.

 

Handvestverlening door Caesar van Everdingen

 

Het fantasievol vorm gegeven schilderij geeft overigens niet helemaal de historische werkelijkheid weer. De kleding van de afgebeelde personen is namelijk niet middeleeuws en de vorst draagt de orde van het Gulden Vlies die pas in 1430 werd ingesteld. Het charter dat de graaf vasthoudt lijkt niet op Rijnlands oudste archiefstuk.

Uit het schilderij blijkt wel dat 11 oktober 1255 ook in de 17e eeuw als een belangrijk moment in Rijnlands geschiedenis werd beschouwd.

“Vleiend penseel – Caesar van Everdingen 1616/1617-1678”
Van 24 september 2016 t/m 22 januari 2017
Stedelijk Museum Alkmaar

Canadaplein 1
Alkmaar
www.stedelijkmuseumalkmaar.nl