Grenspalen

Grenspalen

Grenspalen

Het plaatsen van grenspalen is een oud en wijdverbreid gebruik. Ze dienden onder meer om de grenzen aan te geven van een bepaald gebied.

Markeren van grenzen

Het plaatsen van grenspalen is een oud en wijdverbreid gebruik. Ze dienden onder meer om de grenzen aan te geven van een provincie, gemeente of waterschap, een landgoed of een jachtgebied. Zo werd de landscheiding tussen Rijnland en Delfland gemarkeerd door grenspalen. Deze waren oorspronkelijk van hout, sinds 1851 van steen. Steen verrot niet en is ook moeilijk te verplaatsen, wat nog al eens om ondeugende redenen gebeurde.

Grens tussen Rijnland en Delfland

Tussen het Noordzeestrand en de sluis bij Leidschendam stonden vier grenspalen, met daarop de namen van Delfland en Rijnland en in Romeinse cijfers de volgnummers. Tussen de vier grenspalen stonden 24 kleinere paaltjes met de beginletters van beide waterschappen en nummers. Er zijn nog vier hoofdpalen en tien tussenpalen over.

De hoofdpaal met nummer I staat op het duin aan het strand bij Scheveningen. Nummer III staat aan de kruising van de Zijdeweg met de Rijksstraatweg in Wassenaar. De volgende paal, nummer IV, staat bij de kruising van de J.S. Bachlaan met de Koningin Julianaweg in Leidschendam op korte afstand van de oorspronkelijke plaats. In 2005 is deze paal door samenwerking tussen Delfland, Rijnland en gemeente Leidschendam-Voorburg geheel opgekalefaterd en voorzien van een informatiebord.

De laatste hoofdpaal, genummerd VI en voorzien van de namen van Rijnland, Schieland en Delfland, werd in de afgelopen jaren steeds verplaatst vanwege grenswijzigingen. Deze paal staat in Zoetermeer in de wijk Rokkeveen, het nieuwste "drielandenpunt" na de laatste grenswijziging. De paal stond oorspronkelijk op de Reguliersdam, waar de Watergeuzen in 1574 de dijk doorstaken om Leiden te ontzetten. Nu ligt op de plaats van het oudste drielandenpunt het winkelcentrum Rokkeveen. Daar was geen plaats voor de drie meter lange paal, vandaar de plaatsing in het wijkplantsoen van Rokkeveen, nabij de Reginagang.

Grens tussen Rijnland en het hoogheemraadschap van de Hondbossche en Duinen tot Petten

Er is ook nog een serie grenspalen die ons herinnert aan wat ooit de grens was tussen het gebied van Rijnland en het opgeheven hoogheemraadschap van de Hondsbossche en Duinen tot Petten. Deze grens is ook in 1851 voorzien van stenen palen ter vervanging van de tot dan toe gebruikte houten palen. Oorspronkelijk stonden er vijftien palen tussen de kleine Sluis van Spaarndam en de Noordzee, maar in 1953 zijn er nog enkele palen bijgeplaatst in het duin. Ook zijn er nog twee paaltjes te vinden in Santpoort, die in 1956 geplaatst zijn op een gewijzigde grens. In totaal zijn er nog negentien grenspalen te vinden, sommige van natuursteen en enkele moderne van beton. In 2011 is een verloren gewaande paal (nummer 11A) teruggevonden en herplaatst naast zijn betonnen vervanger in het natuurgebied Duin en Kruidberg.

Grenspaal 

  Een Rijnlandse grenspaal in Santpoort