Grote Sluis Spaarndam

Grote Sluis Spaarndam

Grote Sluis Spaarndam

De Grote Sluis werd in 1569 gebouwd als alternatief voor de Kleine Haarlemmer Sluis. De sluis werd verschillende malen vervangen en gemoderniseerd.

Het hoogheemraadschap van Rijnland is al eeuwen lang de beheerder van verschillende sluizen in Spaarndam, waaronder de Grote Sluis. Hiervoor zijn belangrijke redenen aan te wijzen. Via de sluizen kan overtollig water uit het beheersgebied op het IJ geloosd worden, terwijl een andere reden is dat de sluizen in één van de belangrijkste waterkeringen van noordelijk Rijnland liggen, namelijk de Spaarndammerdijk. Deze dijk werd in vroeger eeuwen, vóór de totstandkoming van het Noordzeekanaal, vaak bedreigd door het woeste water van de Zuiderzee, dat via het IJ opgestuwd werd. Doorbraken, met alle ingrijpende gevolgen van dien, waren geen uitzondering. Daarnaast was het scheepvaartverkeer via de sluizen van groot belang voor het achterland.

De oorspronkelijke Grote (Haarlemmer) sluis werd in 1569 gebouwd als alternatief voor de sinds 1519 bestaande, elders in Spaarndam gelegen, Kleine Haarlemmer Sluis. Sinds 1569 werd de Grote Sluis twee maal vervangen en gemoderniseerd. In 1804 kwam 30 meter westelijker gelegen een nieuwe sluis gereed en in 1898 het exemplaar dat in 2009/2011 werd vervangen door de huidige sluis.

 

De oude Grote Sluis

De oude Grote Sluis

 

In het begin van de 16e eeuw waren de Kleine Haarlemmersluis en de Kolksluis de enige schutsluizen voor de scheepvaart. De andere sluizen waren uitwateringssluizen. Het aantal sluizen verschilde door de jaren heen steeds.

Haarlem heeft vanouds, vanwege de scheepsbouwnijverheid en de economische ontwikkeling van de stad, grote belangen bij een grote(re) sluis. Het kwam regelmatig voor dat de belangen van Rijnland als waterkeringbeheerder conflicteerden met die van Haarlem. Hiervan was echter geen sprake bij de oplevering van de gerenoveerde sluis in het voorjaar van 2011. Beide overheden zijn ingenomen met het resultaat. Deze vernieuwde sluis heeft een grote capaciteit voor de scheepvaart en is op verantwoorde wijze in de waterkering ingepast, terwijl de toetreding van zout/brak water door een ingenieus systeem tot een realistisch minimum beperkt kan worden.

De oudste sluis van Spaarndam, de uit het midden van de dertiende eeuw daterende (en de inmiddels in de loop der tijd ook aangepaste) Kolksluis, is nog steeds scheepvaartsluis. Deze in het centrum van het pittoreske Spaarndam gelegen sluis zorgt voor een periodieke en regelmatige ontlasting van Rijnlands beheerstaak. Voor de bediening van deze sluis zorgen de enthousiaste vrijwilligers van de Stichting Kolksluis Spaarndam.

 

Personeel bij gerenoveerde Grote Sluis

Sluiswachters, beheerder en medewerker van Rijnland gaan op de foto bij de gerenoveerde Grote Sluis