Rijnland in vogelvlucht

Droge voeten en schoon water: zo doen we dat

Droge voeten en schoon water: zo doen we dat

Wanneer je ‘s morgens opstaat, vind je het de normaalste zaak van de wereld dat het water niet om je bed heen klotst, terwijl je in het westen van Nederland wél een eindje onder de zeespiegel woont. Spoel je het toilet door, dan vind je het heel gewoon dat het vieze water richting riolering gaat en vervolgens wordt schoongemaakt. Toch is dat allemaal best bijzonder. Op deze pagina leggen we uit hoe deze dingen in hun werk gaan en wat er bij de taken van Rijnland komt kijken.

Hier werken we

Het werkgebied van Rijnland strekt zich uit van IJmuiden tot Gouda en van Wassenaar tot Amsterdam. In totaal beslaat het werkgebied 1100 vierkante kilometer.

Zo houden we droge voeten

Duinen en dijken

Om droge voeten te houden, mag het water uit de Noordzee ons land niet binnenstromen. De duinen spelen daarbij een heel belangrijke rol. Zonder duinen ligt niet alleen het huis waar je woont in zee, maar bijvoorbeeld ook luchthaven Schiphol. Of zelfs Amersfoort! De duinen houden we hoog en breed. En dat geldt ook voor de dijken die ons beschermen tegen het water uit de grote rivieren die door ons gebied stromen.

Gemalen

Het water in rivieren, sloten, meren en kanalen -het oppervlaktewater- mag niet over de dijken of kaden stromen. Als het regent moet het teveel aan water daarom worden weggepompt. Rijnland heeft daarvoor vier grote boezemgemalen. Twee in het noorden, Halfweg en Spaarndam, die het water richting Noordzeekanaal pompen. Eén in het westen, in Katwijk, die het water de Noordzee inpompt en één in Gouda, die het water uitmaalt op de Hollandsche IJssel.

156.000 liter per seconde

Samen pompen de vier boezemgemalen 156.000 liter water per seconde weg. Dat is 13,5 miljoen kubieke meter per 24 uur. Dat is te vergelijken met een voetbalveld met daarop een kolom van 1700 meter water. Zie je het voor je?

Het water op peil

Binnen het gebied van Rijnland liggen ongeveer 200 polders. Iedere polder wordt omringd door een dijk en heeft z'n eigen waterpeil. Dat waterpeil mag niet te hoog worden, want dan stroomt de polder onder. Dus malen gemalen het teveel aan water het poldergebied uit richting een omliggend centraal watersysteem, dat de boezem wordt genoemd. Van daaruit gaat het water naar zee of naar de Hollandsche IJssel en het Noordzeekanaal. De boezem van Rijnland heeft geen vast peil, maar is gemiddeld 60 centimeter beneden NAP (Normaal Amsterdams Peil).

Niet te veel water, maar ook niet te weinig

In het voorjaar en in de zomer heeft Rijnlands gebied vaak een tekort aan water. Veel water uit de sloten verdampt dan. Dat is slecht voor de beplanting en kan tot gevolg hebben dat de koppen van oude houten heipalen, zoals je die bijvoorbeeld vindt in oude steden zoals Leiden, Haarlem en Gouda, droog komen te staan. Staan de heipalen niet meer onder water, dan kunnen ze gaan rotten, met alle gevolgen van dien. Voor het aanvullen van een watertekort gebruikt Rijnland het boezemgemaal Gouda. Met dit gemaal kan water vanuit de Hollandsche IJssel in de boezem worden ingelaten. De gemalen in de polders gebruiken dit boezemwater vervolgens om het water in de polders op het juiste peil te brengen.

Schoon water

Wanneer we het hebben over schoon water, bedoelen we dat het oppervlaktewater (= het water in sloten, kanalen en meren) van goede kwaliteit is. In water van goede kwaliteit komen veel verschillende planten en dieren voor, je kunt erin zwemmen en er kan gemakkelijk drinkwater van gemaakt worden.

Een stukje geschiedenis

Na de Tweede Wereldoorlog neemt de bevolking in Nederland snel toe, gaan we per persoon meer water gebruiken en breidt de industrie steeds verder uit. Er komt dus steeds meer afvalwater. Dit afvalwater komt in veel gevallen rechtstreeks in de natuur terecht en verstoort daar het natuurlijk evenwicht. Vissen en planten krijgen zuurstofgebrek en gaan dood. Om daar iets aan te doen, nam de regering in 1970 de Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren aan. De waterschappen krijgen vanuit deze wet de opdracht om te zorgen voor schoon oppervlaktewater.

Zo houden we het water schoon

Om het oppervlaktewater schoon te houden, doet Rijnland de volgende dingen:

  • Boezemwater doorspoelen. Vooral in de zomermaanden spoelen we het boezemsysteem door. Bij Gouda laten we water in en tegelijkertijd laten we bijvoorbeeld bij Katwijk water uit. Het water wordt daarmee ververst en krijgt meer zuurstof. Hetzelfde gebeurt in de polders.
  • Vergunningen verlenen. Aan bedrijven geven we een vergunning waarin staat wat wél, maar vooral ook wat niét geloosd mag worden op de riolering of in het oppervlaktewater. We controleren regelmatig of bedrijven zich hieraan houden.
  • Afvalwater zuiveren. We zorgen dat er geen afvalwater van mensen en bedrijven rechtstreeks in de sloot komt, maar maken dit eerst schoon door het te zuiveren in afvalwaterzuiveringsinstallaties.

Goed voorbereid op de toekomst

Rijnland zorgt niet alleen nu voor schoon water en droge voeten, maar ook in de toekomst. Om dat op een goede manier te doen, moeten we rekening houden met verschillende ontwikkelingen:

  • Steeds meer huizen en asfalt zorgen voor een steeds groter wordend ‘verhard oppervlak'. Dit oppervlak neemt geen water op, het water stroomt daardoor sneller af naar de sloten. 
  • Een toekomstig stijgen van de zeespiegel en het zakken van het land.
  • We worden ook geconfronteerd met een verandering in het klimaat. Als het regent, regent het vaak heel veel in een korte tijd. 
  • Een stijging van de hoeveelheid afvalwater.

Hier spelen we op in door bijvoorbeeld:

  • Het verbeteren van de dijken en kades; veel dijken en kades worden de komende jaren verbreed of verhoogd.
  • Het verbeteren van de zeewering.
  • Het aanleggen van piekberging, bijvoorbeeld in de Haarlemmermeer en in de Nieuwe Driemanspolder bij Zoetermeer. Een piekberging is een omdijkt stuk polder dat bij hevige en langdurige regenval onder water gezet kan worden.

Het belang van water

Hieronder laten we je zien op welke manieren schoon water en droge voeten voor verschillende groepen mensen van belang zijn.

  • Huiseigenaren willen dat hun kelders niet onder water lopen en heipalen niet verrotten.
  • Veeboeren willen dat het waterpeil in het voorjaar niet al te hoog is, zodat de koeien het land op kunnen.
  • Natuurbeheerders willen juist een niet te laag waterpeil om een grote variatie aan bloemen en planten te krijgen.
  • Bedrijven willen niet te veel regels en verboden.
  • Recreanten willen varen, vissen of zwemmen in schone sloten en meren.

Hoe wordt dat betaald?

Iedere Nederlander betaalt waterschapsbelasting aan het waterschap in het gebied waar hij woont. Wil je precies weten hoeveel er betaald moet worden en hoe dat bedrag is opgebouwd, kijk dan op onze pagina over waterschapsbelastingen.

Zo is Rijnland georganiseerd

Algemeen bestuur

Een keer in de vier jaar wordt er een nieuwe algemeen bestuur gekozen. Dit algemeen bestuur is voor het waterschap wat een gemeenteraad is voor een stad of dorp. In het algemeen bestuur zijn verschillende groepen, met ieder hun eigen waterbelang, vertegenwoordigd. Je vindt er inwoners, huiseigenaren, agrariërs en het bedrijfsleven. De bestuursleden houden zich onder andere bezig met de toekomstplannen voor het water en stellen de begroting op.

Dagelijks bestuur

Naast het algemeen bestuur kent Rijnland ook een dagelijks bestuur, het college van dijkgraaf en hoogheemraden, te vergelijken met het college van burgemeester en wethouders in een stad of dorp. Ook in het dagelijks bestuur zijn verschillende belangengroepen vertegenwoordigd.

Medewerkers

Het algemeen en het dagelijks bestuur worden ondersteund door ongeveer 700 medewerkers.

Heb je nog vragen?

Heb je na het lezen van deze informatie nog vragen? Neem dan contact op met afdeling Service, team Communicatie en Erfgoed, via telefoonnummer (071) 306 30 63 of via educatie@rijnland.net. We helpen je graag verder.