Zuid-Kennemerland

Plangebied

Het plangebied van watergebiedsplan Zuid-Kennemerland beslaat het gebied vanaf de polder Vogelenzang (gemeente Bloemendaal) in het zuiden tot aan het Noordzeekanaal (gemeente Velsen). Aan de westkant wordt het plangebied begrenst door de duinen en aan de oostkant door de Leidse Vaart, de Delft en door de N206. De overzichtskaart kunt u aan de rechterkant downloaden.

Doel watergebiedsplan

Het watergebiedsplan Zuid-Kennemerland is een integraal plan, waarbij maatregelen voor waterkwantiteit en waterkwaliteit worden gecombineerd. Voor de waterkwantiteit wordt gekeken of het gebied voldoet aan de normen voor wateroverlast. Eventuele knelpunten in het watersysteem, de berging, de aan- en afvoer en het peilbeheer worden onderzocht en aangepakt. Waar nodig worden nieuwe peilbesluiten opgesteld.

Ten behoeve van de waterkwaliteit wordt in Zuid-Kennemerland onderzocht of aanwezig duinwater langer vastgehouden kan worden. Op die manier wordt het inlaten van gebiedsvreemd water uit de boezem wellicht overbodig en kan op meer locaties een gebiedseigen waterkwaliteit verkregen worden. In de waterplannen van Bloemendaal en Haarlem is dit zogenaamde ‘duinwateronderzoek' ook genoemd.

Samenwerking algemeen

Rijnland werkt in het watergebiedsplan Zuid-Kennemerland nauw samen met de gemeenten Bloemendaal, Velsen en Haarlem. Ook de Provincie Noord-Holland, het Rijksvastgoedbedrijf en Waternet zijn bij het plan betrokken. Bovendien betrekt Rijnland agrariërs, inwoners, natuurorganisaties en andere belanghebbenden via bilaterale gesprekken en informatie- en inloopavonden.

Stand van zaken

Het gebied is opgedeeld in deelgebieden die logische eenheden vormen in het watersysteem:

  1. Stroomgebied Halve Maantje en Meertje van Caprera (gemeente Bloemendaal)
  2. Stroomgebied Brederode en Bosbeek (gemeente Velsen)
  3. Polder Mariënduin en polder Vogelenzang (gemeente Bloemendaal)
  4. Polders rondom Santpoort (gemeente Velsen)
  5. Restgebieden in de boezem, o.a. westelijk tuinbouwgebied Haarlem, Veen en Duin, Beek Buytentwist en de zanderijvaart (gemeenten Bloemendaal, Haarlem, Velsen)

Peilbesluiten Stroomgebieden Halve Maantje (1) en Brederode (2)

Het hoogheemraadschap heeft voor de stroomgebieden Halve Maantje en Brederode in maart 2014 twee peilbesluiten vastgesteld. Het is de eerste keer dat voor deze gebieden peilbesluiten zijn opgesteld. In deze peilbesluiten is het oppervlaktewaterpeil vastgelegd. Rijnland doet zijn uiterste best dit peil te handhaven door een goede afvoer van het oppervlaktewater te realiseren. Bij het Halve Maantje en bij Brederode kan echter geen water ingelaten worden. Rijnland kan daarom geen minimum peil garanderen. Om deze reden is in de twee peilbesluiten enkel een maximum peil genoemd. De peilbesluiten met bijbehorende toelichting en kaart zijn rechts te downloaden.

Halve Maantje, Bloemendaal

Halve Maantje, Bloemendaal

Maatregelen stroomgebied Halve Maantje (1)

De watergebiedsstudie voor dit gebied is in 2013 afgerond. Uit de studie kwamen een aantal hydraulische knelpunten naar voren. Er zijn verschillende maatregelen gepland om het watersysteem weer op orde te maken. Ten eerste wordt een extra duiker onder de Brederodelaan gelegd voor betere waterafvoer vanuit de waterpartijen bij het Halve Maantje richting het Meertje van Caprera en de (aan de andere kant van de Brederodelaan gelegen) afwaterende duinrel. Ten tweede worden in de buurt van het Halve Maantje en de hertenkamp enkele duikers geoptimaliseerd of aangepast. Daarnaast wordt meer schoon duinwater vastgehouden door de duinrel langs het hertenkamp in Bloemendaal in ere te herstellen en het Meertje van Caprera uit te breiden.

Deze maatregelen zijn in 2013 besproken tijdens een informatieavond voor bewoners en belanghebbenden. De begeleiding van de uitvoering van de maatregelen ligt bij de gemeente Bloemendaal en staat gepland voor 2016. Voor meer informatie kunt u de website van de gemeente Bloemendaal raadplegen.

Maatregelen stroomgebied Brederode (2)

Stroomgebied Brederode is gelegen in de binnenduinrand. De bodems zijn hier zandig en het grondwater zit relatief diep. Hierdoor stroomt het water in droge tijden gemakkelijk weg of zakt snel in de bodem. Rijnland kan dit niet voorkomen omdat er in dit gebied geen mogelijkheden zijn om water in te laten. Het uitzakken van het peil in stroomgebied Brederode is de natuurlijke gang van zaken. Wel kan Rijnland proberen om water zo lang mogelijk vast te houden. De maatregelen die uit de watergebiedsstudie voorkomen zijn hierop gericht. Rijnland heeft om deze reden een extra stuw geplaatst. In natte perioden stroomt water over deze stuw heen, in droge perioden is dit niet het geval, maar dan zakt het peil normaal gesproken in het hele gebied uit. De stuw verandert daar niets aan.

Ruïne van Brederode

Ook het waterpeil van de slotgracht van de ruïne van Brederode zakt in droge perioden soms helemaal uit. Het Rijksvastgoedbedrijf (eigenaar van het gebouw) en Rijnland hebben hierover beide hun zorg uitgesproken in relatie tot de constructie van de ruïne. De twee instanties hebben in 2014 gezamenlijk onderzoek laten doen of er risico op schade aan het gebouw ontstaat, wanneer de waterstand in de slotgracht uitzakt. Uit het onderzoek komt dat de constructie van de ruïne stabiel is en dat de waterstand van de slotgracht geen aantoonbaar negatief effect heeft op de constructie van het gebouw. Het onderzoeksrapport van Arcadis is rechts te downloaden. Om duidelijkheid te scheppen over de situatie, zijn de feiten over de ruïne van Brederode op een rij gezet. Deze feiten zijn ook rechts te downloaden. 

Uit esthetisch oogpunt is het voor het Rijksvastgoedbedrijf en Rijnland onwenselijk dat het peil van de slotgracht helemaal uitzakt. Bovendien is dit schadelijk voor de vissen die in de gracht leven. Daarom zijn het Rijksvastgoedbedrijf en Rijnland in gesprek of en hoe de slotgracht ook in droge perioden gevuld kan blijven met water. Dat laatste is niet makkelijk, omdat er in droge tijden geen natuurlijke toevoer van water is. Een grondwateronttrekking is de enige mogelijkheid om in droge tijd de slotgracht te vullen met water. Grondwater is bruin en zuurstofarm: niet ideaal voor vissen en bovendien geeft het aanslag op de stenen. Daarnaast kan een grondwateronttrekking een negatief effect hebben op de verdroging van het omliggende gebied.

ruine van Brederode

Ruïne van Brederode, Velsen

Polder Mariënduin en polder Vogelenzang (3)

Mariënduin en Vogelenzang zijn geen standaard polders. Beide gebieden liggen boven boezempeil. In de zomer wordt water ingelaten dat onder vrij verval, via peilregulerende kunstwerken, de polders weer uitstroomt. 

De studie naar het watersysteem van deze polders is in 2013 gestart. Tijdens twee informatieavonden voor bewoners en belanghebbenden is veel kennis over het gebied verzameld en zijn de wensen ten aanzien van het watersysteem geïnventariseerd. Daarnaast is gesproken met een aantal bollenkwekers, de eigenaren van Landgoed Vogelenzang, Landschap Noord-Holland en Waternet. In maart 2014 constateerde het hoogheemraadschap dat voor de polders Mariënduin en Vogelenzang onvoldoende precieze gegevens van de watergangen en peil regulerende kunstwerken aanwezig waren. Daarom zijn in het voorjaar van 2014 de watergangen en kunstwerken in de polders ingemeten. Dit zorgde voor enige vertraging.

Peilbesluiten polder Mariënduin en polder Vogelenzang (3)

In het najaar van 2014 waren de ontwerp-peilbesluiten voor de twee polders gereed. In de ontwerp-peilbesluiten zijn de praktijkpeilen zoveel mogelijk geformaliseerd. Dat betekent dat er in principe niets aan de peilen verandert. Om belanghebbenden de gelegenheid te geven om nog wat te vinden van de voorgestelde peilen, is een inloopavond georganiseerd. Na de laatste wijzigingen zijn de ontwerp-peilbesluiten in januari 2015 door het Rijnlandse bestuur vrijgegeven voor de inspraak. Er zijn geen zienswijzen ingediend op de peilbesluiten en deze zijn in juni 2015 ongewijzigd door het bestuur vastgesteld. De peilbesluiten, bijbehorende kaart en toelichting zijn rechts te downloaden.

Maatregelen polder Mariënduin en polder Vogelenzang (3)

Uit de analyse van de gegevens van de polders Mariënduin en Vogelenzang blijkt dat de waterberging in de twee polders op orde is. De gebieden voldoen aan de normen voor wateroverlast. Er zijn echter wel enkele hydraulische knelpunten aanwezig: een aantal stuwen functioneert niet efficiënt en doelmatig, de verdeling van het water over de polders kan geoptimaliseerd worden en er is achterstallig onderhoud. Deze maatregelen worden in het voorjaar van 2015 verder uitgewerkt. De maatregelen en bijbehorende werkzaamheden worden vervolgens één – op – één afgestemd met de bewoners en belanghebbenden. De uitvoering van de maatregelen start naar verwachting begin 2016.

Polder Vogelenzang, Bloemendaal

Polder Vogelenzang, Bloemendaal

Stroomgebieden rondom Santpoort (4)

De stroomgebieden rondom Santpoort liggen in de binnenduinrand en wateren onder vrij verval af: de watersystemen bestaan uit beken of duinrellen die van hoog naar laag afstromen, zonder dat hier belangrijke peil regulerende kunstwerken aanwezig zijn. Rijnland kan hier geen water inlaten en ook geen peil reguleren. De studie naar de stroomgebieden rondom Santpoort is inmiddels afgerond. Het gebied voldoet aan de normen voor wateroverlast en er zijn geen hydraulische knelpunten aanwezig. Rijnland gaat voor dit gebied geen peilbesluiten opstellen.

Restgebieden (5)

Naar aanleiding van een studie zijn de restgebieden aangemerkt als ‘Duinen', ‘Boezemland boven boezem' of ‘polder/hellend'. In deze gebieden zijn geen knelpunten bekend. Ook is hier geen peilbesluit nodig om het waterbeheer te kunnen uitvoeren.

Meer informatie?

Voor meer informatie over het watergebiedsplan kunt u contact opnemen met afdeling Plannen en Projecten, team Plannen Zuid, via telefoonnummer (071) 306 30 63 of via info@rijnland.net.