Keur Rijnland 2006

In deze keur wordt verstaan onder:

a. Bestuursorgaan: hetdagelijks bestuur;

b. Waterstaatswerken: - de kernzone en beschermingszone van waterkeringen en wateren (met inbegrip van de daarin gelegen en daartoe ten dienste staande kunstwerken), die als zodanig in de legger zijn aangegeven;

• nog niet in de legger opgenomen wateren die gegraven worden na de inwerkingtreding van deze keur;
• nog niet in de legger opgenomen waterkeringen die aangelegd worden na de inwerkingtreding van deze keur.

c. Wateren: oppervlaktewateren, al dan niet droogstaand, gelegen in het beheersgebied van Rijnland die onderdeel uitmaken van het oppervlaktewatersysteem waarover het hoogheemraadschap het beheer voert en die dienen voor de aan- en/of afvoer en/of berging van water.

d. Waterkeringen: kunstmatige hoogten en die (gedeelten van) natuurlijke hoogten of hooggelegen gronden, met inbegrip van de daarin of daaraan aangebrachte werken, die een waterkerende of mede een waterkerende functie hebben

e. Kernzone: de centrale gedeelten van de waterstaatswerken, die als zodanig in de legger zijn aangegeven;

f. Beschermingszones: de zones van de waterstaatswerken aansluitend aan de kernzone en die als zodanig in de legger zijn aangegeven;

g. Buitenbeschermingszone: de buiten de beschermingszones gelegen gronden aan weerszijden van de waterstaatswerken, die als zodanig in de legger zijn aangegeven;

h. Kunstwerken: alle werken die een functie hebben in het goed functioneren van het waterstaatkundig systeem en bij het hoogheemraadschap in beheer zijn.

i. Werken: alle door menselijk toedoen ontstane of te maken constructies of inrichtingen met toebehoren;

j. Legger: legger, ligger of staat van waterstaatswerken waarvan de vaststelling is voorgeschreven bij of krachtens wet of bij verordening, en waarop naast onderhoudsplichtigen of onderhoudsverplichtingen, de ligging, vorm, afmetingen en constructie van de betrokken waterstaatswerken zijn aangegeven;

k. Afvoeren: het door middel van een werk of langs natuurlijke weg brengen of laten stromen van water uit een oppervlaktewater naar een ander oppervlaktewater;

l. Aanvoeren: het door middel van een werk of langs natuurlijke weg naar een oppervlaktewater halen of laten stromen van water uit een ander oppervlaktewater;

m. Lozen: het door middel van een werk brengen van water in een oppervlaktewater, zonder dat het water daarbij uit een ander oppervlaktewater wordt gehaald;

n. Onttrekken: het door middel van een werk halen van water uit een oppervlaktewater, zonder dat het water daarbij in een ander oppervlaktewater wordt gebracht.

1. Wanneer percelen met een beperkt recht zijn bezwaard, dan wel krachtens persoonlijk recht in gebruik zijn gegeven, rusten de in deze keur aan de eigenaar opgelegde verplichtingen op de beperkt gerechtigden en in geval er sprake is van een persoonlijk gebruiksrecht op de gebruikers.

2. Voor de nakoming van de in deze keur aan de eigenaar opgelegde verplichtingen is ieder van de in het eerste lid genoemde gerechtigden alsmede de eigenaar hoofdelijk aansprakelijk.

1. De eigenaren van waterstaatswerken of van nabij waterstaatswerken gelegen percelen zijn verplicht, voor zover zulks nodig is ten behoeve van werkzaamheden vanwege het hoogheemraadschap ter behartiging van de opgedragen waterstaatszorg:

1. a degenen, die met het onderhoud van waterstaatswerken zijn belast op hun percelen toe te laten;

1. b materieel waaronder machines op hun percelen toe te laten;

1. c alle tijdelijke werken en verrichtingen in en op hun percelen toe te laten.

2. Van de uit te voeren werken en verrichtingen worden, gewoon onderhoud en spoedeisende gevallen uitgezonderd, de eigenaren van de gronden, en de in artikel twee, eerste lid, genoemde gerechtigden tot de desbetreffende gronden ten minste twee maal vierentwintig uren van tevoren schriftelijk in kennis gesteld.

Op percelen gelegen aan wateren, waarvan het onderhoud geschiedt door of onder toezicht van het hoogheemraadschap moeten de specie en het maaisel worden ontvangen, die tot behoorlijk onderhoud ten behoeve van de af- en/of aanvoer van water uit die wateren worden verwijderd.

De eigenaren van gronden, die in het kader van de Ruimtelijke Ordening zijn bestemd als waterbergingsgebied en zijn opgenomen op de legger, zijn gehouden tijdelijke berging van water op die gronden te gedogen, wanneer naar het oordeel van het bestuursorgaan hun belangen onteigening niet vorderen. Een en ander onder gehoudenheid van het hoogheemraadschap veroorzaakte schade te vergoeden.

1. De eigenaren van percelen zijn verplicht daarlangs een voldoende kerende afrastering aan te brengen, indien de percelen worden gebruikt voor het houden van huisdieren en zijn gelegen nabij waterkeringen waarop ingevolge artikel 12, sub d het houden van huisdieren verboden is.

2. Het bestuursorgaan kan algemene regels stellen omtrent afrasteringconstructies en wijzen van plaatsing.

De eigenaren van in waterkeringen voorkomende coupures dragen zorg dat deze op eerste aanzegging door of namens het bestuursorgaan terstond worden gesloten.

De eigenaren of gebruikers van door het bestuursorgaan aangewezen peilregulerende kunstwerken dragen zorg dat deze op eerste aanzegging door of namens het bestuursorgaan op een peil worden gesteld als in de aanzegging is aangegeven.

1. Door of namens het bestuursorgaan wordt schouw gevoerd over de water­staatswerken volgens een door het bestuursorgaan vastgesteld schema.

2. Het bestuursorgaan kan indien het dat nodig acht besluiten een extra schouw te voeren.

3. Het bestuursorgaan stelt de datum van de schouw vast en maakt die tenmin­ste twee weken tevoren bekend door kennisgeving ervan in een dag-, nieuws- of huis aan huisblad, dan wel op andere geschikte wijze.

4. De in het derde lid voorgeschreven bekendmaking kan in spoedeisende gevallen voor de aanvang van een extra schouw worden vervangen door een persoonlijke mededeling. Daarbij kan met een kortere termijn dan genoemd in het derde lid worden volstaan.

Met het toezicht op de naleving van het bepaalde in of krachtens deze keur zijn belast de daartoe door het bestuursorgaan aangewezen ambtenaren.

1. Overtreding van het bij of krachtens deze keur bepaalde wordt gestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of een geldboete tot ten hoogste het bedrag van de tweede categorie als genoemd in artikel 23 van het Wetboek van strafrecht, al dan niet met openbaarmaking van de rechterlijke uitspraak.

2. Indien ten tijde van het plegen van de in het eerste lid genoemde overtreding nog geen jaar is verlopen, sedert een vroegere veroor­deling van de schuldige wegens gelijke overtreding onherroepelijk is geworden, kan hechtenis tot het dubbele van het gestelde maximum worden opgelegd.

De belanghebbende die schade lijdt of zal lijden, als gevolg van de toepassing van bepalingen van deze keur, welke schade redelijkerwijze niet of niet geheel ten laste van belanghebbende behoort te blijven, wordt een naar billijkheid te bepalen schadevergoeding verstrekt, indien de vergoeding niet anderszins is verzekerd.

1. Een vergunning of ontheffing, verleend vóór inwerkingtreding van deze keur, waarbij een ingevolge deze keur vergunning- of ontheffingplichtig werk of handelen door het bevoegd gezag is toegestaan, wordt geacht ingevolge deze keur te zijn verleend.

2. Voor al hetgeen ten tijde van inwerkingtreding van deze keur rechtmatig tot stand is gebracht, wordt geacht ontheffing of vergunning ingevolge deze keur te zijn verleend.

1. Voor waterstaatswerken, waarvoor bij of krachtens wet, bij provinciale verordening of bij waterschapsreglement het vaststellen van een legger niet is voorgeschreven, alsmede voor waterstaatswerken, waarvoor vaststelling van een legger wel is voorgeschreven maar waar vaststel­ling nog niet heeft plaatsgehad geldt dat het gewoon en buitengewoon onderhoud wordt uitgevoerd door degene die voor inwerkingtreding van deze keur het onderhoud verrichtte. Een en ander zoals is aangegeven in de in bijlage .. weergegeven onderhoudsplichtigen.

2. Zolang er voor de waterstaatswerken geen legger is vastgesteld of niet vastgesteld behoeft te worden zijn de onderhoudsverplichtingen van toepassing zoals deze golden voor de inwerkingtreding van deze keur,  zoals deze zijn aangegeven in bijlage ...

Zolang geen legger is vastgesteld zijn de onderhoudsplichtigen verplicht tot instandhouding overeenkomstig de oorspronkelijke richting, vorm, afmeting en constructie.

De boezemwateren, die als zodanig in de Legger Secundaire Boezemwateren zijn opgenomen, en waarvan de afmetingen bij de inwerkingtreding van deze keur niet aan de hierboven in artikel 29, lid 2 bedoelde eisen voldoen, worden door en op kosten van Rijnland op de voorgeschreven afmetingen gebracht en dienen vervolgens door de onderhouds­plichtigen op die afmetingen te worden gehouden

1. Wateren en waterkeringen waarvoor bij of krachtens wet, of bij verordening het vaststellen van een legger niet is voorgeschreven, en wateren en waterkeringen, waarvoor het vaststellen van een legger wel is voorgeschreven maar waar vaststelling op het moment van inwerkingtreding van deze keur nog niet heeft plaatsgehad worden voor de toepassing van de artikelen 3,4, 6 tot en met 14 en 24 aangemerkt als waterstaatswerk, waarbij op de bij deze keur behorende tekeningen (bijlagen 2 en 3) schematisch is aangegeven wat voor die waterstaatswerken geldt als kernzone, beschermingszone en buitenbeschermingszone.

2. Zolang er voor de waterkeringen nog geen legger is vastgesteld zijn de volgende bepalingen van toepassing:

1. a. Als kernzone wordt aangemerkt het gedeelte waterkering gelegen tussen de buitenteenlijn (snijvlak kade – boezemwaterlijn) en de insteek aan polderzijde, zijnde het snijvlak van kade met (het verlengde van) de polderwaterlijn, zoals die ter plaatse aanwezig is/wordt aangetroffen;

1. b. Als beschermingszone wordt aangemerkt een 15.00 m brede strook aan weerszijden van de kernzones;

1. c. Als buitenbeschermingszones; wordt aangemerkt een 50,00 m brede strook aan weerszijden van de buitengrens van de beschermingszones.

3. Waar gronden, zonder als waterkering herkenbaar te zijn, voor achterliggend gebied toch een waterkerende functie hebben wordt als kernzone aangemerkt een strook van deze gronden ter breedte van 10 meter gemeten uit de insteek c.q. waterlijn, tenzij door Rijnland andere begrenzingen zijn of worden aangegeven.

Onder “overige waterkeringen” als bedoeld in artikel 1, sub a onder 2 van Rijnlands reglement worden, zolang deze niet zijn aangegeven respectievelijk vastgelegd in een legger als bedoeld in artikel 78, tweede lid van de Waterschapswet, voor de toepassing van deze keur ook begrepen

1. de landscheidingen
2. de boezemkaden
3. de kaden langs het Stroomkanaal te Gouda en de kaden langs het Uitwateringskanaal te Spaarndam en langshet Uitwateringskanaal te Katwijk
4. de polderkaden
5. waterscheidingen (peilscheidingen)

De verbodsbepalingen in de keuren van de Waterschappen Wilck en Wiericke, De Oude Rijnstromen en Groot-Haarlemmermeer met betrekking tot de scheepvaart blijven – ook voor zover daarin al niet is voorzien in de Verordening VAARVERBODEN EN VAARGELDEN RIJNLAND 2005 – van kracht tot het moment, dat daarvoor door het bestuursorgaan een nieuw besluit wordt genomen.

Het betreft uit:

1. Keur Wilck en Wiericke: artikel 20, lid 2d en lid 3d;

2. Keur De Oude Rijnstromen: artikel 18 voor zover betrekking hebbend op het scheepvaartverkeer;

3. Keur Groot-Haarlemmermeer: artikel 17, leden 1e en 1g. 

Deze keur treedt in werking 8 dagen na bekendmaking daarvan, waarbij de tot dan toe geldende keuren van de waterschappen De Oude Rijnstromen, Groot-Haarlemmermeer en Wilck en Wiericke en het hoogheemraadschap van Rijnland komen te vervallen.

In dit artikel zijn een aantal van de belangrijkste begrippen uit de keur nader gedefinieerd.

In de systematiek van het model van de Unie van Waterschappen is er vanuit gegaan dat het waterstaatswerk (de waterkering of de watergang) bestaat uit de kernzone en beschermingszone.

Omdat deze zone’s als zodanig al in leggers en andere documenten worden gehanteerd is er in deze keur alsnog een begripsomschrijving voor deze zone’s opgenomen. Op deze wijze blijft ook het begrip buitenbeschermingszone bestaan, zodat geen spraakverwarring kan ontstaan. Langs watergangen is de beschermingszone vooral bedoeld als strook die moet worden vrijgehouden ten behoeve van het onderhoud van die watergangen. Die strook dient om van daaraf het onderhoud te kunnen plegen of het uitkomende materiaal op te kunnen deponeren.

Door te werken met het begrip waterstaatswerken en de daarin ten behoeve van de rechtszekerheid opgenomen koppeling met de legger, vallen alle wateren en keringen die niet in de legger zijn opgenomen (of op grond van het overgangsrecht als waterstaatswerk worden aangemerkt) niet onder de verbodsbepalingen en is ook een enkele gebodsbepaling niet van toepassing. Nu de legger niet continu actueel kan zijn is het denkbaar dat bepaalde waterkeringen en wateren onbedoeld niet door de keur beschermd zullen zijn. Te denken is bijvoorbeeld aan de situatie dat een waterstaatswerk (een “leggerwater”) wordt gedempt en dat in de daarvoor verleende ontheffing van de keur is voorgeschreven dat ter compensatie een watergang moet worden gegraven.

Omdat uit de begripsomschrijving van waterstaatswerken de functie daarvan onvoldoende tot uitdrukking komt zijn daarnaast nog wateren en waterkeringen apart gedefinieerd.

Voor wateren wordt daarmee ook beoogd aan te geven dat daaronder ook sloten, meren, plassen en greppels worden verstaan en dat geïsoleerde siervijvers daar van worden uitgezonderd.

Onder de wateren als bedoeld in lid c van dit artikel worden ook begrepen de stroomkanalen te Gouda en Spaarndam en het Uitwateringskanaal te Katwijk. Ook daaronder begrepen zijn de Stadswateren van Gouda. Deze keur is daarom ook op deze wateren van toepassing.

In het eerste lid is bepaald dat de gebruikers verplicht zijn de op de eigenaar rustende verplichtingen na te komen als er sprake is van een zakelijk of persoonlijk gebruiksrecht.

In het tweede lid wordt geregeld dat alle genoemde gerechtigden, waaronder de mede-eigenaren, hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het nakomen van de onderhoudsplicht.

De gedoogplichten van eigenaren van waterstaatswerken en van nabij waterstaatswerken gelegen grond als neergelegd in dit artikel zijn gedeeltelijk dezelfde als verwoord in artikel 9 van de Waterstaatswet 1900, maar zijn breder van strekking. De bepalingen van de Waterstaatswet 1900 staan hieraan niet in de weg. Het vierde lid van artikel 9 van deze wet houdt er nadrukkelijk rekening mee dat dit soort verdergaande gedoogplichten uit een verordening voortvloeien.

Artikel 11 van de Waterstaatswet 1900 bepaalt dat bij verordening kan worden bepaald, dat op erven en gronden gelegen aan een watergang, waarvan het onderhoud geschiedt door of onder toezicht van het openbaar gezag, de specie moet worden ontvangen, die tot behoorlijk onderhoud voor af- en/of aanvoer van water uit de watergang moet worden verwijderd.

Onder specie wordt daarbij mede begrepen het bij het gewoon onderhoud vrijkomende plantaardige materiaal, drijfvuil en dergelijke.

Gelet op de verstedelijking van het gebied wordt het feitelijk handhaven van deze gedoogplicht steeds problematischer. Het desondanks opnemen van deze bepaling moet voor een belangrijk deel dan ook gezien worden als een legitimatie om extra kosten voor het afvoeren van de specie op de eigenaren van de betreffende percelen te kunnen verhalen.

Daarnaast kunnen de hoeveelheid uitkomende specie en verontreiniging of besmetting van de baggerspecie, blijkens jurisprudentie, aanleiding zijn de specie af te voeren, dan wel de veroorzaakte schade aan gronden te vergoeden. Dit voorzover de schade in redelijkheid niet ten laste van de betrokken aangeland kan worden gelaten.

In dat geval kan er aanleiding zijn slechts een deel van de verwerkingskosten voor rekening van degene te laten die de specie op grond van dit artikel diende te ontvangen.

Daar waar wordt gesproken over “onder toezicht van het openbaar gezag” wordt gedoeld op het toezicht dat wordt uitgeoefend op de uitvoering van de onderhoudsplicht door de onderhoudsplichtigen. De in dit artikel opgelegde gedoogplicht rust derhalve ook op de eigenaren van percelen indien de onderhoudsplicht bij een andere onderhoudsplichtige ligt. De eigenaren van de langsliggende percelen hebben er namelijk belang bij dat de watergang wordt onderhouden in verband met de af- en ontwatering van hun perceel. Het is dan ook vanzelfsprekend dat op die percelen de plicht rust uitkomende specie te ontvangen, juist als een ander onderhoudsplichtig is.

Hiermee wordt een nieuwe gedoogplicht geïntroduceerd. Eigenaren van percelen die in een legger zijn aangewezen als waterbergingslocatie, zijn verplicht toe te staan dat deze percelen in nog niet calamiteuze situaties tijdelijk als waterberging worden gebruikt. Dit zolang onteigening niet vereist wordt.

Hiermee wordt vooruitgelopen op de formeel-wettelijke regeling die in feite vereist is voor een dergelijke inbreuk op eigendomsrechten en die een plek moet gaan krijgen in de Integrale Waterwet.

Om te voorkomen dat – zolang het niet in die wet geregeld is – er geen publiekrechtelijke middelen voorhanden zijn om een dergelijke gedoogplicht op te leggen is dit artikel in de keur opgenomen.

Met dit artikel wordt tegelijkertijd een basis gelegd voor de betreffende eigenaren voor aanspraak op een schadevergoeding, omdat het artikel zelf het waterschap al verplicht tot schadeloosstelling.

Dit artikel verplicht de eigenaren van door het bestuursorgaan aangewezen percelen daarlangs afrasteringen te plaatsen. Het betreft daarbij percelen gelegen nabij waterkeringen, waarop het houden van huisdieren ingevolge artikel 12, lid 1 sub d verboden is. Bij het plaatsen van die afrastering moet worden voldaan aan de algemene regels die door het bestuursorgaan kunnen worden gesteld met betrekking tot de constructie en wijze van plaatsen van de afrastering.

Onder huisdieren worden verstaan alle gedomesticeerde dieren: zowel de grote huisdieren als varkens, paarden, rundvee en overige hoefdieren, als de kleine huisdieren zoals kippen, ganzen en ook honden e.d.

Voor zowel de aanwijzing van de waterkeringen als de algemene regels met betrekking tot de constructie en wijze van plaatsen van de afrastering moet de procedure voor de vaststelling van de keur gevolgd worden.

Eigenaren van sluizen, uitwateringen, doorgangen en dergelijke coupures in waterkeringen worden in dit artikel verplicht op eerste aanzegging door of namens het bestuursorgaan deze te sluiten. Dit ter voorkoming van overstroming van achter de waterkering gelegen gronden.

In dit artikel wordt vooral gezien op stuwen in de hoger gelegen gebieden, die dienen om het uit de duinen vrij naar de boezem afstromende water gestuwd af te voeren.

Meestal zijn dergelijke werken in beheer bij het waterschap. In het geval het beheer/bediening bij een particulier berust en hij bij de afstemming van die bediening op zijn belangen een situatie schept die voor het verdere beheer van het waterschap nadelig uitpakt is het van belang dat het hoogheemraadschap voor harmonie kan zorgdragen. Daarom kan het noodzakelijk zijn de eigenaren of gebruikers van specifiek aangewezen kunstwerken te verplichten het niveau van deze kunstwerken op een door het bestuursorgaan te bepalen peil aan te passen. Voor deze gebiedsdelen zijn (nog) geen peilbesluiten vastgesteld.

Met het oog op de rechtszekerheid moet concreet  aangegeven worden op welke kunstwerken deze bepaling betrekking heeft en is ook op deze aanwijzing de procedure voor vaststelling van de keur van toepassing.