Gemaal Katwijk staat als beschermd rijksmonument op de lijst van 100 topmonumenten uit de wederopbouwperiode 1940-1958. De verantwoordelijke minister wil daarmee het bewustzijn van de cultuurhistorische waarde van de wederopbouwarchitectuur vergroten. De aanwijzingsprocedure loopt nog. Ondertussen maalt de machinist voort, óók tijdens de verbouwing.

Foto van het gemaal, gemaakt in 1954 bij de ingebruikneming
Gemaal Katwijk werd in 1954 in werking gesteld. Het direct ten noorden van de sluis gelegen schepradstoomgemaal uit 1881 werd na voltooiing van het nieuwe gemaal gesloopt. Het door de minister als topmonument betitelde gemaal, bemaalt via het Katwijks kanaal de boezem van Rijnland en loost in eerste instantie op een tussenkanaal (Uitwatering), dat via spuisluizen in de waterkering in verbinding staat met de Noordzee. Het gemaal heeft 3 schroefcentrifugaalpompen, elk met een capaciteit van 1.080 m3/min. bij een opvoerhoogte van 2 ½ meter. Twee pompen worden aangedreven door een 8-cylinder werkspoormotor en de derde door een EMF sleepankermotor.

Luchtfoto van gemaal en sluizen, 1961
Op dit moment is er een flinke verbouwing gaande omdat er een vierde pompeenheid bij komt. De bestaande pompen krijgen een grotere capaciteit en de bestaande aandrijving zal worden vervangen door elektromotoren. Om op calamiteiten berekend te zijn komt er ook een opstelling van noodstroom- aggregaten. De totale capaciteit in de toekomst is maar liefst 5.600 m3/min. Bij stormvloed- buitenwaterstanden bedraagt de capaciteit dan nog 4.500 m3/min. De oplevering is eind september 2011. Waarom dan pas? Wel, omdat deze klus alleen gefaseerd geklaard kan worden, stoppen met malen is namelijk geen optie!
