Grenspalen

Het plaatsen van grenspalen is een oud en wijdverbreid gebruik. Ze dienden onder meer om de grenzen aan te geven van een provincie, gemeente of waterschap, een landgoed of een jachtgebied. Ook andere fysieke kenmerken zoals een heuvel, een wegkruising of een boom konden vroeger als zodanig dienen.
Zo was de landscheiding tussen Delfland en Rijnland, in de dertiende eeuw door Graaf Floris V ingesteld, een grens én tegelijkertijd waterkering. Deze waterkering was nodig vanwege het hogere waterpeil in het gebied van Rijnland. De landscheiding werd gemarkeerd door grenspalen. Deze waren oorspronkelijk van hout, sinds 1851 van steen. Steen verrot niet en is ook moeilijk te verplaatsen, wat nog al eens om ondeugende redenen gebeurde.

Vanaf het Noordzeestrand tussen Wassenaar en Scheveningen stonden  tot aan de sluis bij Leidschendam vier grenspalen, met daarop de namen van Delfland en Rijnland en in Romeinse cijfers de volgnummers. Op de tussenliggende afstand waren twintig kleinere paaltjes te vinden met de beginletters van beide waterschappen en nummers. Er zijn nog maar twee palen over.
Eén paal, genummerd VI en voorzien van de namen van Rijnland, Schieland en Delfland, werd in de afgelopen jaren steeds  verplaatst vanwege grenswijzigingen. Deze staat  in Zoetermeer in de wijk Rokkeveen, het nieuwste drielandenpunt na de laatste grenswijziging. Deze paal stond oorspronkelijk op de Reguliersdam, destijds het drielandenpunt, waar de watergeuzen in 1574 de dijk doorstaken om Leiden te ontzetten. Nu ligt op de plaats van het oudste drielandenpunt het winkelcentrum Rokkeveen. Daar was echter geen plaats voor de drie meter lange paal, vandaar de plaatsing in het wijkplantsoen van Rokkeveen, nabij de Reginagang.
De andere paal, nummer IV, staat, in 2005 in samenwerking tussen Delfland, Rijnland en gemeente Leidschendam-Voorburg geheel opgekalefaterd en voorzien van een informatiebord,  op korte afstand van de oorspronkelijke plaats, nabij de kruising van de J.S. Bachlaan met de Koningin Julianaweg in Leidschendam.

Grenspaal aan de Kennemerweg in Santpoort

Er is nog maar één grenspaal die ons herinnert aan wat ooit de grens was tussen het gebied van Rijnland en het opgeheven hoogheemraadschap van de Hondsbossche en Duinen tot Petten. Deze staat aan de oostzijde van de Kennemerweg in Santpoort.  

 «Terug naar overzicht