Sidebar
1675: Laatste doorbraak van de Spaarndammerdijk
Eeuwenlang was de Spaarndammerdijk de belangrijkste dijk ter bescherming tegen stormvloeden die via de Zuiderzee en de zeearm het IJ het land bedreigden. Spaarndam was de zwakste schakel in de zeewering. Daarom beschikte Rijnland daar over over een gemeenlandshuis en woonhuis voor de opziener en een opslagplaats voor dijkmaterialen en een reparatiewerkplaats. Als de nood aan de man was, was Rijnland met mensen en materialen onmiddellijk ter plaatse. De dijk was van groot belang, omdat bij het bezwijken ervan al het land tot Leiden toe onder water liep.
In de nacht van 4 op 5 november 1675 woedde er een hevige noordwesterstorm. Op het gemeenlandshuis luidde het noodklokje en de mannen van Spaarndam gingen er door het noodweer op uit om in tweetallen de dijk te bewaken. Elk koppel bewaakte een strekking van 500 meter. Enkele van de hardstenen paaltjes op de dijk waarmee de strekkingen werden aangegeven staan er nog.
Ondanks alle voorzorgsmaatregelen en toezicht ging het toch mis. De Spaarndammerdijk, die lange tijd een veilige bescherming had geboden, brak door. Ter hoogte van paal 18 ontstond een gat van ongeveer 140 meter breed en gemiddeld 10 meter diep. Vanaf de duinen tot Naarden stond het land onder water en in Amsterdam liepen kelders en pakhuizen onder en stroomde het water over de Dam en de Nieuwendijk. Een ramp van grote omvang was werkelijkheid geworden. Met man en macht probeerde men de dijk te dichten, onder andere met afgedankte schepen als caisson. Terwijl de herstelwerkzaamheden in volle gang waren, brak de dijk opnieuw door. Nu werd een nóg krachtiger poging ondernomen om het gat te dichten. Het duurde nog tot maart 1676 voordat men dit voor elkaar had en het land drooggemalen was. Opgelucht haalde men adem.
Tussen 1676 en 1806, toen de Spaarndammerdijk op het huidige niveau werd gebracht, ging het daar gelukkig niet meer mis. Elders in Nederland waren er in die periode wél stormvloeden en overstromingen, namelijk in 1682, 1686, 1703 en 1717. Na vele eeuwen verdween het gevaar voor een doorbraak van de Spaarndammerdijk definitief met de afsluiting van het IJ in 1872 en de aanleg van het Noordzeekanaal in 1876.
Wat ons nu nog herinnert aan de beschreven gebeurtenis is een langs een recreatieve fietsroute gelegen onschuldig plasje in Halfweg, genaamd ‘De Groote Braak’, waarin de visvereniging met dezelfde naam het visrecht verpacht en de kinderen uit de naburige woonwijk bij het water spelen.
De Spaarndammerdijk
