Beheerder gemalen en watergangen

Jan van Greuningen en Henk Endeveld zijn allebei beheerders van gemalen en watersystemen in District Zuid. Jan komt van het voormalige waterschap De Oude Rijnstromen en Henk van Wilck & Wiericke. Zij hebben in het zuidelijk deel van Rijnland het beheer over 40 poldergemalen, ongeveer 56 stuwen en zo’n 80 inlaten plus vele kilometers watergangen met alle duikers die daarin voorkomen.

Op de hoogte houden

In hun gebied zijn ook nog eens veel verschillende peilgebieden (96). Al die verschillende peilen moeten zij zien te beheersen. Dat gebeurt met de gemalen, die automatisch reageren op het peil. Wordt het peil te hoog dan schakelt het gemaal in; wordt het te laag, dan schakelt het zichzelf weer uit. Maar dat alleen is niet voldoende: afhankelijk van de waterbehoefte in de polder moeten de beheerders ook de inlaten open- of dichtzetten, verstopte duikers schoonmaken, stuwen op de juiste stellen en het uitbestede werk controleren.

Onderhoud en meldingen afhandelen

Thuisbasis is het gemaal Palenstein bij Zoetermeer. Daar is ook een kantoortje en een onderhoudswerkplaats. Jan en Henk rijden rond in een pick-up met een grote gereedschapskist en ruimte voor materialen. Hun dag begint meestal met het lezen van meldingen die per e-mail en fax binnenkomen. Daarna proberen ze de binnengekomen klachten zo snel mogelijk af te handelen.

Andere taken zijn het voorbereiden en (laten) uitvoeren van allerlei onderhoudsklussen. De pompen in de gemalen moeten wel eens uit het water worden gelicht omdat er vuil in zit. Ook moeten ze gereviseerd worden of vervangen. Een of meer keren per jaar worden de watergangen schoongemaakt omdat ze anders dichtgroeien en de doorstroming bemoeilijkt wordt. Die klussen doen ze voor een deel zelf; de rest besteden ze uit aan aannemers en loonwerkers, zoals het maaien en vegen van de watergangen. Ze letten goed op de grote waternavel, een waterplantje dat zich heel snel kan vermeerderen en daardoor veel overlast en extra werk kan opleveren. In gebied van Henk en Jan komt die gelukkig nog weinig voor.

Samen werken

Jan en Henk hebben elk hun eigen werkgebied, maar werken ook wel eens samen, zoals hier in Lentevreugd.

Lentevreugd is een voormalig bollengebied aan de duinrand tussen Wassenaar en Katwijk. Het is de laatste jaren omgetoverd tot een natuurgebied met duinbeken, plassen, poelen, natte en droge gronden. Er is een rijk gevarieerde vegetatie ontstaan en er zijn soms bijzondere vogels te zien. Een kudde Schotse Hooglanders houdt het gras kort. Het gebied is in beheer bij Staatsbosbeheer, maar de randsloten die direct afwateren op de boezem zijn in beheer en eigendom bij Rijnland.

Op de foto zijn Jan en Henk bezig met het plaatsen van meetbuizen bij een meetstuw. Daarmee meet Rijnland hoeveel water er uit de duinen afstroomt naar de boezem. Het water ziet er prachtig schoon en helder uit (je zou er zo van drinken) maar toch bemonstert Rijnland de waterkwaliteit regelmatig.