Jelle, een agrarisch toezichthouder

De afdeling Handhaving is binnen Rijnland grotendeels verantwoordelijk voor het handhaven van watermilieu- en keurvoorschriften binnen het gebied van Rijnland. Zij zorgen ervoor dat het beleid en de voorschriften niet alleen gemaakt en bedacht worden maar ook worden nageleefd.

De afdeling bestaat uit twee teams. Een team Wvo dat verantwoordelijk is voor het handhaven van milieuvoorschriften die de waterkwaliteit beschermen. Dit team bestaat uit zowel agrarische als industriële toezichthouders. Het andere team, team Keur, controleert centraal verleende keurvergunningen en behandelt de door keuropzichters uit de districten gemelde overtredingen. In de keurvergunningen staan waterkwantitatieve en veiligheidsvoorschriften over bijvoorbeeld oeverbeschoeiingen, slootdempingen, objecten in oppervlaktewater…enz.

Jelle Schutter is één van de vijf senior agrarische toezichthouders. De agrarische wereld is geen vreemde voor Jelle. 

“Ik ben opgegroeid op een akkerbouwbedrijf in het Friese Lauwersmeergebied. Na de middelbare agrarische school heb ik milieukunde gestudeerd. Tijdens deze studie heb ik veel kennis opgedaan over waterbeheer en vooral ook de invloeden daarop. Mijn agrarische scholing en achtergrond en mijn studie milieukunde vormen een ideale combinatie om mijn vak goed uit te oefenen. Ik spreek daardoor de taal van de agrariërs en ik heb zowel agrarische als (water) milieukundige kennis. Het praat een stuk makkelijker met een agrariër als je weet waarover je praat. Je kunt ze makkelijker tips geven, je doorziet ook hun smoesjes en begrijpt hun argumenten.”

Wat doet een agrarische toezichthouder?

Een agrarische toezichthouder controleert uiteraard agrarische bedrijven. Deze bedrijven hebben een eigen vergunning van Rijnland gekregen of vallen onder algemene regels die voor de hele sector gelden. Er worden niet alleen complete bedrijfscontroles uitgevoerd. Maar er wordt bijvoorbeeld ook gesurveilleerd op hoe de bestrijdingsmiddelen worden toegediend of er wordt gecontroleerd op bepaalde agrarische deelactiviteiten zoals het spoelen van gewassen. Om goed te kunnen handhaven heeft de afdeling zowel interne (vooral de afdeling Vergunningen) als externe contacten (gemeenten, pers, belangenbehartigers agrariërs enz.)

Bedrijfsbezoek

Om te proeven aan het handhavingsvak heb ik met Jelle een aantal agrarische spoelbedrijven bezocht. Bij het eerste bedrijf dat wortels spoelt, is het meteen mis. Het bedrijf loost via een oud drainagestelsel spoelwater op een smalle sloot. Om de verontreiniging aan te tonen, worden er monsters genomen. Deze monsters worden geanalyseerd op de aanwezigheid van bestrijdingsmiddelen, meststoffen en zuurstofverbruikende stoffen. Omdat dit spoelwater het oppervlaktewater verontreinigt, eist Jelle dat het bedrijf onmiddellijk maatregelen neemt om de lozing van spoelwater te beëindigen. Het bedrijf besluit om alle oude drainagestrengen die nog in de grond liggen af te sluiten. Als we later in de middag terugkomen heeft het bedrijf de gewenste maatregelen genomen.

“Mede daarom vind ik handhaven zo leuk en belangrijk om te doen. Je ziet bij een goede handhaving direct de effecten. Zoals bij dit bedrijf is een goede duidelijke communicatie belangrijk om je doelstellingen te bereiken. Uiteindelijk probeer je door communicatie een omslag te bereiken in het denken en handelen van de agrariër. Mijn doel daarbij is dat de kwaliteit van het oppervlaktewater er gebaat bij is en de agrariër een positief en trots gevoel krijgt bij het nemen van de juiste maatregelen. Ik communiceer en handel altijd open, duidelijk en niet bevooroordeeld en ben hierbij altijd mijzelf. Zowel bij de agrariërs als bij mijn collega’s.”

Wat is het ideaalbeeld van goed handhaven?

“Mijn ideaalbeeld is dat een agrariër uit zichzelf zodanig handelt dat verontreinigingen in het oppervlaktewater zoveel mogelijk worden voorkomen. Om dit te bereiken, moeten in mijn ogen zowel de agrariërs als Rijnland kritisch in de spiegel kijken. Rijnland heeft bijvoorbeeld in het verleden niet altijd duidelijk gecommuniceerd en te weinig aan voorlichting gedaan. Ook vind ik dat Rijnland wel meer oplossings- en servicegerichter mag zijn. Ik vind ook dat de agrariërs meer bij Rijnland betrokken moeten worden. Zo vraag ik mij wel eens af: Hoe zou een agrariër de vervuiling aanpakken? Wat is het effect van samen met agrariërs surveilleren? Laat ze meedenken en doen in het begin van het proces!

We hebben op dit gebied recentelijk al veel veranderd, zo zijn onze brieven duidelijker en hebben wij voorlichtingsavonden georganiseerd. Als je kritisch naar jezelf gekeken hebt, open staat voor kritiek en elkaar met open vizier benaderd en idem dito met elkaar communiceert dan is er veel te bereiken. Ik denk dat een en ander met weinig regels en een goede wederzijdse communicatie met de agrariërs haalbaar is. Je moet ervoor zorgen dat een agrariër uit zichzelf, en niet pas nadat wij hem daar op aanspreken, maatregelen neemt. Een agrariër moet het belangrijk vinden dat hij de juiste maatregelen neemt voor het milieu. Ik complimenteer liever dan dat ik corrigeer. Ik denk dat dit ideaalbeeld bij de meeste agrariërs wel bereikt kan worden. Maar er zal altijd wel een groep zijn waar strafrechtelijk en/of bestuursrechtelijk handhaven noodzakelijk zal zijn.”

Gelukkig voldoen veel andere (bol)spoelbedrijven die zelfde middag wel aan de voorschriften. Jelle’s ideaalbeeld lijkt bij deze bedrijven al bereikt te zijn.

Het leven buiten Rijnland?

“Naast mijn passie voor mijn werk heb ik nog vele andere passies. Zo verblijf Ik graag in de natuur. Jagen vormt daarbij ik zou haast zeggen een levenshouding van mij. Daarnaast lees en zeil ik graag en hou ik van vele kunstuitingen. Ik ga ook graag naar veilingen. Ik hou zowel van kunst- als inboedelveilingen. Bij sommige inboedelveilingen droom je weg naar lang vervlogen tijden. Je ziet een tijd voorbij komen die niet meer terugkomt.

Ik woon in Amsterdam. Een stad die me veel vrijheid, inspiratie en energie geeft. Verbazingwekkend waarschijnlijk voor velen. Zeker als je bedenkt dat ik in Friesland de dichtstbij wonende buren op een afstand van 500 m veel te dichtbij vond wonen. Friezen leer ze me kennen.”