Natuurvriendelijke oevers

In het Waterbeheerplan hebben we maatregelen opgenomen voor de aanleg van natuurvriendelijke oevers. Eén van de maatregelen is het stimuleren van mensen om de natuurvriendelijke oevers aan te leggen door bij te dragen in de kosten. Een andere maatregel is de aanleg van ca 20 km natuurvriendelijke oevers in een periode van 4 jaar door Rijnland.

Wat is een natuurvriendelijke oever?

Natuurvriendelijke oevers zijn oevers waarbij we naast de waterkerende functie nadrukkelijk rekening houden met natuur en landschap. Een oever wordt natuurvriendelijker naarmate groepen planten en dieren die er van nature thuis horen er voordeel van ondervinden. Een belangrijk kenmerk is de natuurlijke overgang van nat naar droog: meestal hebben natuurvriendelijke oevers flauwe taluds waarbij een duidelijke begroeiing waarneembaar is. Als een oeververdediging noodzakelijk is, dan mag deze de overgang van nat naar droog, en de daarbij behorende natuurontwikkeling, zo min mogelijk verstoren.

Waarom natuurvriendelijke oevers?

Natuurvriendelijke oevers zijn belangrijk voor de waterkwaliteit. Sommige planten en dieren die in het oppervlaktewater voorkomen, hebben plaatsen nodig op de oever waarin zij bijvoorbeeld kunnen schuilen. Ook kunnen kikkers en padden in ondiep water hun eitjes afzetten. Hoe meer de natuur zijn gang kan gaan, hoe beter de kwaliteit van het oppervlaktewater wordt. Het resultaat is helder en gezond oppervlaktewater. En een natuurlijke uitstraling geeft voor de meeste mensen ook een veel prettiger beeld.

Benutten kansen

Op dit moment zijn er al overleggen met grondeigenaren voor de uitvoering van een aantal projecten. Hierbij is de opzet om kansen te benutten wanneer grondeigenaren plannen gaan uitvoeren. Een voorbeeld hiervan is het plan van grondeigenaren om in de Haarlemmermeer een golfbaan aan te leggen. In het plan is een fors oppervlak aan water opgenomen. Misschien is dit de kans de oevers van dat water natuurvriendelijk in te laten richten. Bovendien gaan we kijken of we extra waterberging kunnen realiseren. Op dit moment zijn we de mogelijkheden aan het inventariseren.

Werk met werk maken

Een andere manier is “werk met werk maken”. Als Rijnland toch al van plan is onderhoudswerkzaamheden aan een kade of aan een oeverbeschoeiing uit te gaan voeren, is het handig dit te combineren met de aanleg van natuurvriendelijke oevers. Door deze combinatie besparen we kosten. Deze werkwijze blijkt bijzonder succesvol.  Diverse projecten zijn al in uitvoering en op dit moment worden er vele voorbereid. Als deze trend zich voortzet, voldoen we ruim aan de doelstellingen.

Actief de boer op

Binnen de districten van Rijnland zijn er op dit moment een 30-tal locaties die misschien geschikt zijn voor de aanlegvan een natuurvriendelijke oever. Bij deze werkwijze gaan medewerkers van Rijnland “actief de boer op” waarbij de grondeigenaren worden benaderd om samen met Rijnland natuurvriendelijke oevers aan te leggen. Nog deze zomer gaan we hierover besprekingen voeren met belanghebbenden en worden overeenkomsten gesloten. Daarna kunnen we met de voorbereidingen beginnen.

Onderhoud en monitoring

Na aanleg van de oevers zullen deze ook op een natuurvriendelijke wijze moeten worden onderhouden. Meestal is het onderhoud minder intensief omdat alleen in de winter wordt gemaaid en het maaisel wordt afgevoerd.

Ook is het belangrijk om de effecten van aanleg en beheer te onderzoeken (monitoren). Hiervan kunnen we leren voor de toekomst.

Ecologisch onderhoud

In 2007 moet het dagelijks onderhoud van de hoofdwatergangen in Rijnland (schonen) aangepast worden aan de Gedragscode op grond van de Flora- en Faunawet.

Het onderhoud zal uitgevoerd worden volgens het beleid van het WBP. Om het onderhoud hieraan aan te passen is een studie verricht naar ecologisch verantwoord onderhoud. Omdat nog niet alle gegevens, die nodig zijn om definitief beleid te formuleren, beschikbaar zijn, wordt een pilotgebied van ca. 10% van het beheersgebied aangewezen. Daar wordt de wijze van onderhoud aangepast bij wat goed is voor de natuur. De ervaring die met deze pilot wordt opgedaan en de resultaten hiervan worden na 2 jaar geëvalueerd.

Voor het overige gebied (buiten de pilot) worden de huidige bestekken zoveel mogelijk verlengd met 2 jaar. Wel moet ook buiten de pilot de werkwijze aangepast worden aan de Gedragscode Flora- en Faunawet, zodat sprake is van zorgvuldig handelen ten aanzien van beschermde soorten.