Waterplan Gouda

Rijnland heeft samen met de gemeente Gouda, het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard een waterplan ontwikkeld voor het gebied van de gemeente Gouda. Daarin gaat het vooral om:

- Droge voeten
- Gezond water
- Sprekend water
- Werken aan water

De grootste aandacht gaat naar droge voeten en gezond water, waarbij veiligheid de eerste prioriteit heeft.

Enkele projecten zijn al uitgevoerd. De gemeente heeft bijna alle ongerioleerde panden aangesloten op de riolering en er ligt een plan om het verouderde lekke rioolstelsel op te knappen. Daar is al een start mee gemaakt in de Kadenbuurt. De binnenstad heeft daarbij prioriteit. Rijnland gaat dit jaar de dichtgeslibde stadsgrachten baggeren.

Behalve deze maatregelen worden ook andere acties ondernomen om zowel de waterkwaliteit als de kwantiteit te verbeteren. Het voormalige waterschap heeft het polderwater gebaggerd. Er is een vuilwaterstation aangelegd bij de Cock van Leeuwensluis, zodat de pleziervaart een afgiftepunt heeft voor toiletwater. Dit scheelt weer in de vuilvracht op het water in de zomermaanden. Komend jaar wordt gezocht naar een locatie voor een combistation (olie en vuilwater).

Waterontdekplekken

Om de kennis en het begrip voor het watersysteem van de inwoners te vergroten, worden enkele ‘waterontdekplekken’ ingericht op verschillende locaties binnen de stad. Polder Willens (Goverwelle) heeft al een waterontdekplek. Een waterontdekplek is een locatie in de wijk, waar informatie over het water, de flora en de fauna te vinden is. Deze informatie is ook interactief verkrijgbaar; de recreant kan door een eigen oeveronderzoek het water, de flora en de fauna ontdekken. Vanuit enkele waterontdekplekken zullen excursies en rondleidingen worden gegeven voor volwassenen en kinderen. Er staan waterontdekplekken gepland voor Korte Akkeren en in Bloemendaal.

- Droge voeten

Om de kans op wateroverlast in de toekomst te verkleinen moet er meer ruimte voor water komen in het gebied van Gouda. Dit kan door bestaande watergangen te verbreden of door meer sloten en plassen te graven op plaatsen waar nu sterk verzakt openbaar groen ligt. Daarnaast willen we waar mogelijk het waterpeil in de polders laten fluctueren. Bij nieuwbouw of sloop van gebouwen kijken wij of er extra open water kan komen.

- Gezond water

Bij gezond water gaat het om de waterkwaliteit. Die moet in de toekomst voldoen aan de normen van het Maximaal Toelaatbare Risico. Bij de huidige kwaliteit worden vooral de normen voor fosfaat, stikstof, koper en zink overschreden. Deze stoffen komen in het water terecht door onder andere uitloging van gebruikte bouwmaterialen zoals zink, onkruidbestrijding en de riolering. Hoe groot deze verontreinigingen zijn, is nog niet bekend. Meer onderzoek is noodzakelijk en wordt landelijk opgepakt. In het beheer- en onderhoudsplan komt aandacht voor te gebruiken onkruidbestrijdingsmiddelen. Enkele maatregelen:

• Vuilwaterstation
  Er is een vuilwaterstation aangelegd langs de stadsgrachten (de Turfsingel, ter hoogte van Moordrechtse Verlaat), zodat de pleziervaart een afgiftepunt heeft voor afgewerkte oliën en toiletwater. Er is er ook één gepland bij de Julianasluis. Dit scheelt weer in de vervuiling van het water in de zomermaanden.
  
  
• Riolering wordt vernieuwd
  Een aantal panden was niet aangesloten op de riolering en loosden rechtstreeks op het water. Dit is uiteraard slecht voor de waterkwaliteit. Gouda heeft deze panden aangesloten. Bovendien ligt in alle oude wijken van Gouda een lek rioolstelsel. Hierdoor stroomt rioolwater soms naar het grondwater en via het grondwater soms weer verder naar het oppervlaktewater. Gouda wil dit rioolstelsel de komende decennia ombouwen tot een verbeterd of gescheiden stelsel. Daarmee gaat schoon regenwater naar open water in de wijk en vuil afvalwater naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie.
  
  
• Watergangen gebaggerd
  De partners hebben gezamenlijk gebaggerd. De gemeente Gouda en het voormalige Wilck & Wiericke in de poldersloten en het hoogheemraadschap van Rijnland in de stadsboezem, ofwel de stadsgrachten en de singels. Momenteel wordt er in het oostelijke deel van Gouda gebaggerd. Een gebaggerde watergang heeft meer waterdiepte, wat bijdraagt aan een betere waterkwaliteit. Dit jaar starten we ook met de stadsboezem.
  
  
• Het schuren van de stadsboezem
  Er wordt een onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van het ‘schuren’ van de stadsboezem van Gouda. Het stelsel van sluizen en watergangen is uniek en destijds aangelegd voor de sanitatie in de stad. Bij hoog water werd de haven gevuld tot de Donkere Sluis. Deze sluis werd daarna geopend, zodat het water met kracht door de stad denderde en door de schuurwerking alle watergangen en zijlen schoonspoelde. Veel gebouwen en kloostercomplexen hadden een ‘zijl’ onder hun terrein lopen die met het schuren van de grachten eveneens schoongespoeld werden.
  
  Voor Rijnland past het terugbrengen van het schuren volledig in de gedachte van het water zo lang mogelijk vasthouden en bergen voordat overgegaan wordt tot afvoeren.
  
  
• Het open maken van overkluizingen
  Ook willen we een betere doorstroming van water, door bijvoorbeeld dammen door bruggen te vervangen, te baggeren en/of duikers - buizen die twee watergangen met elkaar verbinden- een grotere doorsnee te geven. Ook wordt er in samenwerking met de gemeente gekeken naar de mogelijkheden van het openmaken van overkluizingen. De gemeente Gouda heeft dit opgenomen in haar programma Cultuur en Havenkwartier. Er wordt onderzoek gedaan naar de technische en financiële haalbaarheid van deze projecten. 
   
  
• Natuurvriendelijke oevers
  Intussen is bekend dat natuurvriendelijke oevers behalve aan de flora en fauna, ook aan de waterkwaliteit bijdragen doordat er meer zuurstof in het water komt en zwevende stoffen uit het water worden gevangen. Met zulke oevers hebben we al de nodige ervaring in Gouda en daar zullen we zeker gebruik van maken bij de aanleg of vervanging van oevers. In het kader van het baggeren in het oosten van Gouda worden gelijk de slechte oeverbeschoeiingen vervangen. Daarbij worden heel wat natuurvriendelijke oevers gemaakt. En waar nu beschoeiing ontbreekt en er eigenlijk al een natuurvriendelijke oever is, wordt dat ook zo gelaten, mits er geen afkalving optreedt.
  
  De gemeente Gouda maakt nu een notitie over het maken van natuurvriendelijke oevers. Daarin wordt beschreven waarom er natuurvriendelijke oevers moeten komen en hoe ze gemaakt en beheerd moeten worden, zonder dat er over een jaar twee meter riet staat en niemand het water meer ziet. Gouda wil een aantal verschillende vormen van natuurvriendelijke oevers toepassen:
  
  - Onderwaterbeschoeiing, de oever ligt 10-20 cm onder water, zo ontstaat er een plas
  - Vezelmatten, daarmee leg je gelijk zaden, kiemen en planten, zodat de oever snel begroeit
  - Textielwegendoek met omgekeerde kleine betonnen schoteltjes. Dat ziet er onbegroeid niet uit, maar is stevig en groeit snel dicht
  - Ouderwetse beschoeiingen, zoals gevlochten wilgentakken. Dat is arbeidsintensief in de aanleg en wordt alleen kleinschalig gebruikt.

- Sprekend water

Sprekend water gaat over de bijdrage van water aan de beleving van de woon-, werk- en recreatieve omgeving. Water wordt over het algemeen zeer gewaardeerd in de woonomgeving. In de oude binnenstad van Gouda is water een onmisbaar structurerend element. Het water heeft in de binnenstad de laatste jaren weer meer aandacht gekregen en deze lijn wordt de komende tijd zeker voortgezet.

- Werken aan water

Tenslotte is er het spoor werken aan water dat vooral over beheer gaat. Hoe willen we dat het water en de oevers er uit zien, wat is daar voor nodig, wie gaat de nodige werkzaamheden uitvoeren? Het gaat vooral over zaken die de gemeente en de waterbeheerders goed met elkaar moeten afspreken.

Wat betekent dit voor de Goudse burger?

De Goudse burgers krijgen op verschillende plekken met de gevolgen te maken door onder andere plannen om openbaar groen naar water om te vormen, het aanleggen van een natuurvriendelijke oever en het advies of voorschrift om andere bouwmaterialen te gebruiken. Op die manier wordt het water meer zichtbaar, niet alleen in de stad, maar ook op de woonplek. Het water krijgt een betere kwaliteit, zodat de beleving voor de Goudse burgers beter wordt. Ze kunnen meer en beter van het water gaan genieten.

Wie doen mee?

De deelnemende partijen aan het waterplan zijn: het hoogheemraadschap van Rijnland, het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard en de gemeente Gouda. De stuurgroep Waterplan die het plan heeft opgesteld zal ook in de toekomst betrokken blijven. Zij bewaken de voortgang van de uitvoering en de studies.

Meer informatie?

Neem contact op met Olga van Es (olga.es@rijnland.net of 071-306 3328).