Zink

Eeuwen voordat zink als zelfstandig metaal werd onderkent werd het al door de mens gebruikt. Een legering voor 87% bestaande uit zink is teruggevonden in een prehistorische graftombe in Transsylvanie. Zink werd in de middeleeuwen toegepast bij de fabricage van kerkklokken. Tevens werd zinksulfaat toegepast als probaat middel tegen de pest, kanker of als braakmiddel. In de nabijheid van het drielandenpunt bevonden zich in het verleden grote voorraden zinkerts. Inmiddels zijn deze gebieden ontgonnen.

Wat zijn de normen?

Normen voor stoffen in bagger worden uitgedrukt in aantallen milligrammen per kilogram droge stof (mg/kg ds). Voor Zink gelden de volgende normen:

Norm voor Zink
StofAchtergrondwaarde (mg/kg ds)Maximale waarde kwaliteitsklasse en bodemfunctieklasse "wonen" (mg/kg ds)Maximale waarde kwaliteitsklasse en bodemfunctieklasse "industrie" (mg/kg ds)
Zink 140 200 720

Risico's

Evenals koper is zink een essentieel element voor planten en dieren. Het is nodig voor de opbouw van tientallen enzymen in het lichaam. Toxicologen menen dat, in tegenstelling tot de effecten van lood en kwik, de gevolgen van een tekort aan zink groter zijn dan een eventuele overdosis. Sterk verhoogde zinkgehalten kunnen de activiteiten van bodemorganismen remmen. Verhoogde zinkgehalten kunnen de plantengroei beperken.

Bronnen

Zink komt, met name in de omgeving van kleigronden, algemeen voor. Op dit moment zijn dakgoten, de metaalindustrie en de kunstmestindustrie de belangrijkste bronnen van zink in het oppervlaktewater. In de woningbouw wordt zink veel gebruikt in dakbedekking, dakgoten en regenpijpen en in de gevelbekleding. Zink wordt gebruikt om het staal van loodsen en hallen en van straatmeubilair als lantaarnpalen, hekken, vangrails, hoogspanningsmasten en speeltoestellen te beschermen tegen oxidatie. Door uitloging van bouwzink en straatmeubilair komt het zink, al dan niet via de riolering en waterzuiveringsinstallaties, in de bodem of in het oppervlaktewater terecht. Als het via het riool wordt afgevoerd raakt ook het riool- en zuiveringsslib verontreinigd met dit metaal. Door het iets zure karakter van regenwater spoelt jaarlijks bijna 1.000 ton zink in het milieu. Tevens vormt mest en belangrijke zinkbron in het agrarisch gebied. Zink wordt aan veevoer toegevoegd om de giftige werking van het toegevoegde koper teniet te doen. In Nederland is slechts een zinksmelterij aanwezig (Budelco). Deze fabriek is te vinden in het Brabantse Budel. Inmiddels geldt de omgeving van deze fabriek (Brabantse Kempen) als een van de meest verontreinigde gebieden in Nederland (www.waterbodem.nl).