Leendert de Boerspolder

Kansen pakken door ontstaan unieke situatie

De Leendert de Boerspolder ligt aan de rand van de Kagerplassen ten zuiden van de Haarlemmermeer. Het was een zes hectare grote polder, nu is het een waternatuurgebied met snoekpaaiplaatsen en natuurvriendelijke oevers. In 2015 is de polder op een bijzondere manier bijna helemaal onder water gezet. Daardoor is meer ruimte gekomen voor water en natuur.

De Leendert de Boerspolder ligt binnen een cultuurhistorisch zeer waardevol en karakteristiek gebied van de Kagerplassen. Dit gebied is één van de 'kroonjuwelen' van provincie Zuid-Holland. Door het onder water zetten van de polder is meer ruimte gekomen voor water en natuur. Samen met Stichting Jacobus 'Natuurgebied de Hanepoel' heeft Rijnland het plan voor de natuurlijke inrichting vormgegeven. De Stichting beheert het nabijgelegen natuurgebiedje Hanepoel en sinds januari 2017 ook de Leendert de Boerspolder.

Nieuw waternatuurgebied met behoud van cultuurhistorie

Bij het onder water zetten van de polder is de oude kade behouden gebleven, zodat de contouren van de polder nog steeds herkenbaar zijn. Rondom de hele binnenkant van de oude kade zijn natuurvriendelijke oevers aangelegd. Die vormen een belangrijke en beschutte leefomgeving voor veel dieren in en om het water. Aan de kant van de Ringvaart zijn wilgen geplaatst. De wilgentakken worden onder andere gebruikt om de golfbrekers in stand te houden. Hoge beplanting is gekapt om meer zicht op en windvang van de zuidelijk gelegen Moppemolen te krijgen.  In het noordoostelijke deel is een moerasachtig gebiedje aangelegd met veel ondiepe plaatsen. Ideaal voor bijvoorbeeld snoeken die graag hun eitjes leggen in zo’n gebied. De diversiteit aan planten en dieren in het gebied wordt zo vergroot. Deze nieuwe bestemming voor het gebied gaat uitstekend samen met het behoud van het karakteristieke erfgoed van ons Zuid-Hollands landschap.

Voor een goede ontwikkeling van de waternatuur is het belangrijk dat de waterkwaliteit in orde blijft. Dit wordt maandelijks gecontroleerd. Als de waterkwaliteit slechter wordt dan het niveau van de Kagerplassen treft Rijnland maatregelen ter verbetering. Om de natuur de kans te geven zich goed te ontwikkelen, is het gebied niet vrij toegankelijk voor publiek.

Natuurlijke inrichting helpt bij halen van Europese afspraken

De natuurlijke inrichting van de polder helpt Rijnland enkele KRW-doelstellingen te behalen. KRW staat voor Kaderrichtlijn Water (KRW). Dit is een verzameling afspraken die alle Europese lidstaten in het jaar 2000 met elkaar hebben gemaakt: uiterlijk in 2027 moeten alle lidstaten aan bepaalde normen met betrekking tot de waterkwaliteit en ecologie voldoen. Zo zorgen we samen voor schoon en gezond (zwem)water met een rijk en gevarieerd dieren- en plantenleven, wat onmisbaar is om prettig te wonen, werken en recreëren.

Hanepoel

Foto: Ongeveer zo kan de natuur in het nieuw ingerichte gebied eruit komen te zien.

Een polder onder water zetten

De polder is onder water gezet als compensatie voor een stukje inpolderen elders: als bij bijvoorbeeld kadeverbeteringen water gedempt wordt omdat er geen andere oplossing is, dan moet er, om een goede balans te houden, (elders) water gecreëerd worden. Bij het zoeken naar een geschikt ‘watercompensatiegebied’ viel het oog op de Leendert de Boerspolder. De kosten om deze polder droog te houden liepen op en de agrarische waarde ervan was beperkt. In overleg en akkoord met de lokale boer die het land gebruikte, is het voor 95% onder water gezet. 

Het land is eerst bijna volledig afgegraven voor de verdere inrichting van de polder, waarna het met een nieuwe inlaat onder water is gezet. Daarna heeft Rijnland in samenwerking met Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) één van de kades rondom het laatste stukje land gecontroleerd laten bezwijken. Deze uitvoeringswijze is gekozen zodat de net ingerichte oevers niet beschadigd zouden raken. Op 14 oktober 2015 brak de kade uiteindelijk door en liep het laatste stukje land onder water.

Leendert de Boerspolder voor het onder water werd gezet

Foto: Leendert de Boerspolder voordat het onder water werd gezet

Foto: Het grootste deel van de polder staat onder water, alleen het driehoekige stukje land nog niet. Dat is onder water gezet door gecontroleerd een kade te laten bezwijken.

Unieke test: hoe stevig zijn kleikades op veengrond?

Omdat het niet zo vaak gebeurt dat een waterschap bewust land onder water zet in plaats van het land droog houdt, bracht het gecontroleerd doorbreken van de kade unieke kansen met zich mee voor onderzoekers, kennisinstituten en medeoverheden. Via speciale meetapparatuur op de kade is meer kennis vergaard over de manier waarop kleikades op veengrond zich gedragen tijdens hevige weersomstandigheden, en in het uiterste geval van doorbreken. Zo kon de theorie over de sterkte van dit type kades aan de praktijk worden getoetst. Aannames die gebruikt worden bij het berekenen of kades stevig genoeg zijn, kunnen hiermee aangescherpt worden. Daarnaast kregen marktpartijen de kans om hun meetapparatuur te verbeteren. Met al deze kennis kunnen we in de toekomst samen nog beter voor droge voeten zorgen.

Leendert de Boerspolder staat onder water

Foto: Leendert de Boerspolder staat onder water

Het gecontroleerd doorbreken van de kade werd mogelijk gemaakt door de hoogheemraadschappen Rijnland, Delfland, De Stichtse Rijnlanden, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollands Noorderkwartier, Wetterskip Fryslân, waterschap Rivierenland, Waternet, stichting Flood Control IJkdijk, de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht, TU Delft en STOWA. Daarnaast waren diverse marktpartijen ingestroomd en was ook Deltares aangehaakt. 

In april 2016 hielden Rijnland en STOWA samen met FloodControl IJkdijk een symposium dat geheel in het teken stond van het delen van kennis en ervaringen die opgedaan zijn tijdens het gecontroleerd laten bezwijken van de kade. Meer informatie vindt u op de website van STOWA

Meer informatie

Meer informatie over de Leendert de Boerspolder vindt u rechts op deze pagina. Ook kunt u contact opnemen met Rijnland via telefoonnummer (071) 306 3535 of via info@rijnland.net.