Leendert de Boerspolder

Van polder naar waternatuurgebied

De Leendert de Boerspolder ligt aan de rand van de Kagerplassen. Het was een zes hectare grote polder, nu is het een waternatuurgebied met snoekpaaiplaatsen en natuurvriendelijke oevers. In 2015 heeft het hoogheemraadschap van Rijnland -met partners- de polder op een bijzondere manier bijna helemaal onder water gezet en daarna natuurlijk ingericht. Zo is meer ruimte gekomen voor water én natuur.

Het gebeurt niet zo vaak dat een waterschap bewust land onder water zet in plaats van het land droog houdt. We hebben dit gedaan als compensatie voor elders verloren gegaan boezemwater: als we bij bijvoorbeeld kadeverbeteringen water dempen omdat er geen andere oplossing is, dan moeten we -om een goede balans te houden- (elders) water creëren. Bij het zoeken naar een geschikt ‘watercompensatiegebied’ viel ons oog op de Leendert de Boerspolder. In overleg en akkoord met de lokale boer die het land gebruikte, hebben we het voor 95% onder water gezet.

Natuurlijke inrichting van de polder

Bij op een bloem van de smeerwortelNa het onder water zetten in 2015 heeft Rijnland de Leendert de Boerspolder in 2016 natuurlijk ingericht. Samen met Stichting Jacobus “Natuurgebied Hanepoel” en hun landschapsarchitect ing. A.E. van Veen hebben we het plan hiervoor vormgegeven. De stichting beheert het naastgelegen natuurgebied de Hanepoel en sinds januari 2017 ook de Leendert de Boerspolder.

Rondom de hele binnenkant van de oude kade van de polder hebben we natuurvriendelijke oevers aangelegd. Deze hebben een geleidelijke overgang van land naar water en vormen een belangrijke en beschutte leefomgeving voor bijvoorbeeld vissen, kikkers, insecten en vogels. Zij kunnen in de oever- en waterplanten naar voedsel zoeken, schuilen, opgroeien en zich voortplanten. Daarnaast is in het noordoostelijke deel een moerasachtig gebiedje aangelegd met veel ondiepe plaatsen. Ideaal voor snoeken en karpers om er te paaien. Verder zijn aan de kant van de Ringvaart wilgen geplaatst. De wilgentakken worden onder andere gebruikt om de golfbrekers in stand te houden. Hoge beplanting is gekapt om meer zicht op en windvang voor de zuidelijk gelegen Moppemolen te krijgen (deze molen is in 1752 gebouwd om de Veender- en Lijkerpolder buiten de bedijking te bemalen).

Voor een goede ontwikkeling van de waternatuur is het belangrijk dat de waterkwaliteit in orde blijft. Dit controleren we maandelijks. Als de waterkwaliteit slechter wordt dan het niveau van de Kagerplassen treffen we maatregelen ter verbetering.

Alle kans voor de natuur om zich te ontwikkelen

Om de natuur de kans te geven zich goed te ontwikkelen is het gebied voor publiek niet vrij toegankelijk. Op aanvraag geeft Stichting Jacobus “Natuurgebied Hanepoel” voor groepen rondwandelingen (door zowel de Leendert de Boerspolder als de Hanepoel). Kijk voor meer informatie op www.stichtinghanepoel.nl.

Europese afspraken over waterkwaliteit en ecologie

Jonge tjiftjaf   vogelDe natuurlijke inrichting van de polder helpt ons als waterschap bij het behalen van enkele doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water. Dit is een verzameling afspraken die alle Europese lidstaten met elkaar hebben gemaakt: namelijk dat uiterlijk in 2027 is voldaan aan strengere normen met betrekking tot de waterkwaliteit en ecologie.

Zo zorgen we samen voor schoon en gezond (zwem)water met een rijk en gevarieerd dieren- en plantenleven, wat onmisbaar is om prettig te wonen, werken en recreëren.

Cultuurhistorie is behouden gebleven

De Leendert de Boerspolder  ligt binnen een door de provincie Zuid-Holland aangewezen ‘Kroonjuweel’. Dat is een cultuurhistorisch zeer waardevol gebied dat in zeer sterke mate bepalend is voor de identiteit en herkenbaarheid van een landschap. Bij het onder water zetten van de polder is de oude kade behouden gebleven waardoor de poldercontouren nog herkenbaar zijn. Zo gaat de nieuwe bestemming van het gebied (waternatuur) goed samen met het behoud van het karakteristieke erfgoed van het Zuid-Hollandse landschap.

Terug naar 2015: een polder onder water zetten

Hoe hebben we dat gedaan? Na enkele jaren van voorbereiding en onderzoek is het land in 2015, op een klein stukje na, eerst volledig afgegraven. Het afgegraven deel is met een nieuwe inlaat onder water gezet. Daarna lieten we in samenwerking met Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) één van de kades rondom het laatste stukje land gecontroleerd bezwijken. Op 14 oktober brak de kade uiteindelijk door en liep het laatste stukje onder water.

De polder is nog helemaal land

De Leendert de Boerspolder voordat het onder water werd gezet. Boven en links van de polder loopt de Ringvaart. Rechts van de polder ligt de Hanepoel.

De polder is bijna volledig afgegraven

Het grootste deel van de polder staat onder water, alleen het laatste (driehoekige) stukje land nog niet. Dat is onder water gezet door gecontroleerd een kade te laten bezwijken.

Unieke test: hoe stevig zijn kleikades op veengrond?

Het gecontroleerd doorbreken van de kade bracht unieke kansen met zich mee voor onderzoekers, kennisinstituten en medeoverheden. Via speciale meetapparatuur op de kade is kennis vergaard over de manier waarop kleikades op veengrond zich gedragen tijdens hevige weersomstandigheden, en in het uiterste geval van doorbreken. Zo kon de theorie over de sterkte van dit type kades aan de praktijk worden getoetst. Met deze kennis kunnen we samen nog beter zorgen voor droge voeten.

De polder staat onder water

De Leendert de Boerspolder staat volledig onder water.

Het gecontroleerd doorbreken van de kade werd mogelijk gemaakt door de hoogheemraadschappen van Rijnland, Delfland, De Stichtse Rijnlanden, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollands Noorderkwartier, Wetterskip Fryslân, waterschap Rivierenland, Waternet, stichting Flood Control IJkdijk, de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht, TU Delft en STOWA. Daarnaast waren diverse marktpartijen ingestroomd en was ook Deltares aangehaakt

Meer informatie

Meer informatie over de Leendert de Boerspolder vindt u rechts op deze pagina. Ook kunt u met ons contact opnemen via telefoonnummer (071) 306 3535 of via info@rijnland.net.

In april 2016 hielden we samen met STOWA en stichting Flood Control IJkdijk een symposium dat geheel in het teken stond van het delen van kennis en ervaringen opgedaan tijdens het gecontroleerd laten bezwijken van de kade. Meer informatie over het symposium staat op de website van STOWA.