Zalm gevangen bij gemaal Halfweg

14 november 2017 - De Nederlandse deskundige Dr. Erwin Winter "van Wageningen Marine Research" wilde het eerst nog laten bevestigen door een buitenlandse collega, maar nu weet hij het zeker: het was een Atlantische zalm die op 24 oktober als bijvangst is aangetroffen in een fuik bij gemaal Halfweg (Amsterdam). Het is de eerste keer dat Rijnland de soort (Salmo salar) zelf waarneemt. De zalm is weer vrijgelaten om zijn route te kunnen vervolgen.

Zalm leeft als volwassen dier hoofdzakelijk in de noordelijke zeeën en de Noord-Atlantische Oceaan. In de paaitijd trekken de vissen de rivieren op om stroomopwaarts te gaan paaien in het zoete water. In deze fase ontwikkelen de mannetjes ook een paaihaak aan de onderkaak. Dit is duidelijk te zien op de foto, waar de zalm samen met de onderzoeker (links) en de beroepsvisser is te zien.

Verdwaald?

In Europa is de hoeveelheid zalm sterk afgenomen en wordt nu als een belangrijke indicatorsoort voor de waterkwaliteit en de verbinding tussen (vis)gebieden beschouwd. Hoe de zalm bij Halfweg terecht is gekomen weten we niet. Heel misschien is hij vanuit het Noordzeekanaal door de vispassage bij gemaal Halfweg gezwommen. Maar het kan ook via de Hollandse IJssel en onze boezem zijn geweest. Sinds 2006 heeft Rijnland een intensief monitoringsprogramma voor vis. Het is de eerste keer dat Rijnland de soort zelf waarneemt.

Merken en zenderen van schieralen

De zalm is als bijvangst gevangen in het kader van een monitoringsonderzoek naar de uittrek van schieralen (volwassen palingen). Hiervoor zijn bij gemaal Halfweg tijdelijk fuiken geplaatst door beroepsvisser Piet Ruijter, die de visrechten hiervoor bezit. De 20 schieralen die zijn gevangen, zijn onder verdoving gemerkt, van een zender voorzien weer vrijgelaten. Dit is ook bij de Rijnlandse boezemgemalen Katwijk  en Spaarndam en op andere locaties rondom het Noordzeekanaal gedaan. Zo kan Rijnland, samen met andere waterbeheerders, de alen volgen en kennis opdoen over hun gedrag en route op weg en nabij uittreklocaties tussen polder en zee. Zoekgedrag of terugzwemmen zou bijvoorbeeld kunnen betekenen dat aangelegde vispassages niet effectief genoeg zijn. De resultaten van het onderzoek en eventuele adviezen over de noodzaak om het beheer van migratievoorzieningen te verbeteren worden vanaf 2018 verwacht.

Gezamenlijk onderzoek

Het merken en zenderen van de schieralen is onderdeel van een gezamenlijk onderzoek in het kader het project  Ecologische Verbindingszone Noordzeekanaal (EVZ NZK) waarin meerdere partijen samenwerken. Het levert belangrijke kennis op in het kader van beheer en optimalisatie van vismigratievoorzieningen en of er nog knelpunten zijn die we moeten aanpakken. In het project  EVZ NZK werken meerdere partijen samen: Rijkswaterstaat, hoogheemraadschappen van Rijnland en Hollands Noorderkwartier, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, provincie Noord-Holland, Sportvisserij MidWest Nederland, gemeente Amsterdam en havenbedrijf Amsterdam.