Droogte 2018 en gevolgen voor Rijnland

26 maart 2019 - De zomer van 2018 was extreem droog en de Rijnafvoer is gedurende lange tijd zeer laag geweest. Gevolg hiervan was dat grondwaterstanden relatief ver uitgezakt zijn en de zoutconcentraties in de boezem van Rijnland lokaal iets verhoogd waren.

In de media verschijnen nu veel berichten over wat de gevolgen van de droogte van 2018 voor het groeiseizoen van 2019 zijn. In tegenstelling tot de landelijke berichtgeving lijken de effecten voor Rijnland voor het nieuwe groeiseizoen beperkt te zijn. Voor Rijnland is er sprake van een normale uitgangssituatie voor het groeiseizoen. 

Grondwater

Afhankelijk van het weer varieert de grondwaterstand in de loop van de tijd. In de winterperiode is er door het neerslagoverschot doorgaans sprake van een hogere grondwaterstand. Als gevolg van verdamping en minder neerslag zakt de grondwaterstand in de zomerperiode uit, wat leidt tot een lagere grondwaterstand. Gedurende een jaar kan de variatie in grondwaterstanden enkele decimeters tot meer dan een meter bedragen. Als gevolg van de droogte van 2018 zijn de grondwaterstanden, in vergelijking met voorgaande jaren, relatief ver uitgezakt. Dit geldt ook voor het Rijnlandse beheergebied. 

Maar de grondwaterstand herstelt zich weer als er neerslag valt. Deze herstelperiode is echter niet overal gelijk zoals ook uit berekeningen van het onderzoeksbureau Deltares blijkt (zie figuur). In Oost- en Zuid-Nederland is sprake van traag reagerende grondwatersystemen en kan het een half jaar of langer duren voordat de grondwaterstanden zich herstellen. In West-Nederland reageert de grondwaterstand sneller en is de grondwaterstand veelal na enkele maanden weer hersteld.

Dat blijkt ook uit metingen van Rijnland zelf. Eind 2018 waren de grondwaterstanden voor een groot deel al weer hersteld. De eerste twee maanden van 2019 zijn relatief droog geweest, waardoor de grondwaterstand iets lager was dan normaal is in die periode. Maar door de neerslag van de afgelopen weken is dat verschil weer ingelopen en bevinden de grondwaterstanden zich op een normale (of zelfs iets verhoogde!) waarde voor deze tijd in het jaar. 

Rijnafvoer

De Rijnafvoer bevindt zich op dit moment op een normaal niveau voor de tijd van het jaar. Stuwmeren in Duitsland en Zwitserland zijn ook weer goed gevuld en daarmee is er voor het groeiseizoen van 2019 sprake van een normale uitgangssituatie. 

Zoutgehalten boezem Rijnland

Tijdens de droogte van 2018 was op de boezem van Rijnland lokaal sprake van verhoogde zoutgehalten. Dat was ook aanleiding om tijdens de droogte tijdelijke maatregelen te nemen, bijvoorbeeld bij de schutsluis in Spaarndam. 

Door de neerslag van de afgelopen maanden zijn de zoutgehalten in de boezem van Rijnland weer gedaald tot normale waarden voor de tijd van het jaar. Samenvattend is de uitgangspositie voor Rijnland normaal aan de start van het komende zomerseizoen.