9. Burger of boer

9. Burger of boer

Sinds lang zat ik weer eens in de trein, en gelijk goed. Meer dan 3 uur naar Maastricht. Mooie rit waar je veel te zien krijgt. Van mooie landschappen tot afschuwelijke bebouwing en vooral veel zwarte parels van onze welvaart in de bermen en sloten. Flesjes, blikjes, flarden plastic en zelfs een bankstel. En wat is er nog wat je niet ziet? En later vele hectares asperges onder plastic. Omdat de teler dat wil? Volgens mij niet als je naar kosten en extra werk kijkt, maar omdat de consument ook buiten het normale seizoen dergelijke groenten wil eten. En de klant is tenslotte koning, ook voor de verpakking om reden van kwaliteit, hygiëne, etc. Maar tot hoever?

Het mooie van zo’n treinreis is ook dat je in gedachten kunt verzinken. In die gedachten kwamen langs de verkiezingen, het tv-programma ‘De vuilnisman’, de beelden dat de boeren onze grote vervuilers zijn en de uitspraken dat de helft van de veehouderij maar weg moet (de Groot) en dat koeien moeten wijken voor huizen (Klaver).

Ik heb mij vervolgens eens in e.e.a. verdiept. We hebben 17,4 miljoen burgers waarvan ongeveer 53.500 boeren (peiljaar 2020). Van gewasbeschermingsmiddelen komt jaarlijks 17 ton in oppervlaktewater; aan geneesmiddelen 140 ton. Schiphol verwerkt 500.000 vluchten per jaar waarvan een groot deel vakantievluchten binnen Europa betreft. We hebben 3,8 miljoen runderen en 8,7 miljoen personenauto’s (peiljaar 2020). Een koe produceert naast vlees en melk ook methaan en mest (gemiddeld 75 liter mest en urine per dag; een mens produceert gemiddeld 1,75 liter mest en urine per dag). Een auto geeft geluid, roet, CO, CO2, rubberslijtsel en gemiddeld 1000 kilo schroot. En samen produceren wij 60 miljard (!) kilo vuilnis per jaar. De probleemoplossing van afval, milieu, waterkwaliteit, stikstof etc. hoort volgens mij met deze aantalsverhouding en vervuilingsbronnen, meer op het bordje van de burgerconsument dan van de boer.  Die wordt er in het algemeen op aangesproken en niet zelden in de verwijtende sfeer, en met heffingen en regels. Wie spreekt op die manier de burgerconsument aan op zijn consumeergedrag en reislustigheid?

Naar aanleiding hiervan wil ik u eens meenemen in het volgende gedachten-experiment over mogelijk oplossingen.

“Elk huishouden met meer dan één auto levert de helft in. Iedereen die dan nog meer dan 15.000 km per jaar rijdt stort 1 euro per km in een milieufonds. Eenieder kan per jaar eenmaal op vakantie; wil hij meer dan wordt een bedrag gelijk aan de reiskosten door hem in het milieufonds gestort. Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen worden 50% gekort op het aantal vluchten en 75% op het aantal vluchten minder dan 1500 km. De helft van onze was en afwas doen we per 2022 biologisch (met de hand dus). D66 levert de helft van de zetels in en gaat verder als D33; de overige linkse partijen hoeven nog even niks in te leveren want dat ging al vanzelf bij de verkiezingen. Rechtse partijen leveren ook de helft in waardoor bij een nieuwe Kamersamenstelling het aantal zetels terug kan naar 75 (de verhoudingen blijven daarmee na het inleveren ongeveer gelijk) en veel besparingen kunnen worden gerealiseerd, zowel financieel als in detailregelgeving gericht op het bedienen van wensen van kamerleden. De eenpitters mogen nog blijven want die verdwijnen vanzelf in de coulissen van de democratische vergetelheid. In elke woning waar voorheen ouders met kinderen, en nu alleen nog ouders wonen wordt tenminste een woningzoekende opgenomen. En de boeren blijven doorgaan met zich aan te passen en  de burgerconsument koopt minimaal 50% biologisch.”

Als ik dit opschrijf hoor ik u denken: “dat is toch compleet onhaalbaar en dat zal er toe leiden dat veel burgers dan naar het buitenland zullen vertrekken!” Nee hoor, als boeren en ondernemers dat roepen geloven we zo’n reactie ook niet. Dus waarom nu dat wel geloven?

Op de terugweg naar huis per auto waren er weer de zwarte parels van onze welvaart in de bermen, aangevuld met menig verloren auto-onderdeel of lading en coronarekwisieten. Wat verder opviel is dat van enige lock down nauwelijks iets te merken was; gewoon druk en herhaaldelijk aansluiten in een file. Het voelde haast vertrouwd. En nog iets te merken van max 100 km vanwege stikstof? Ik schat dat minder dan de helft zich er aan houdt.

Ik herhaal mijn constatering dat er meer in de handen van burgers dan van boeren ligt en besef ten volle dat ik zelf ook onderdeel ben van het probleem en daarmee ook van de oplossing. Ik ben bereid beperkingen te accepteren. U ook?