Open Monumentendag 2017

In het weekend van 9 en 10 september zijn meer dan 4000 monumenten door het hele land weer gratis te bezoeken tijdens de 31ste landelijke Open Monumentendag. Open Monumentendag 2017 heeft als thema 'Boeren, burgers en buitenlui'. Rijnland opent tijdens het monumentenweekend zijn gemeenlandshuizen in Leiden en Spaarndam. En in het centrum van Gouda het 17e eeuwse pand ’t Grendeltje, waarin een tijdelijk informatiecentrum over de werkzaamheden aan de IJsseldijk is gehuisvest.

Gemeenlandshuis van Spaarndam

Spaarndammerdijk 23
2064 KM Spaarndam
Open: zondag 10 september van 11.00-17.00 uur

De Historische Werkgroep Spaarndam (HWS) is gastheer/gastvrouw op Monumentenzondag 2017 in het Rijnlands Huis in Spaarndam. Tot en met 17 september is hier tevens de tentoonstelling 'Waterbazen' te bezoeken. Een tentoonstelling over het historisch en huidig waterbeheer. De HWS ontvangt de gasten in de Timmerloods. Bezoekers kunnen de tentoonstelling bezoeken en rondgeleid worden door het historische Rijnlandse pand. Andere activiteiten zijn: rondvaarten over het Spaarne, een presentatie van de werkzaamheden van de HWS, een kleine boekenmarkt, de verkoop van de Spaarndam-kalender van de bekende Haarlemse tekenaar Eric Coolen en bezichtiging van een 17én een 19e eeuwse brandweerauto!

Gemeenlandshuis Spaarndam

 Het gemeenlandshuis is al eeuwenlang een Spaarndams icoon. De reden voor de aanwezigheid en het voortbestaan van het pand had alles te maken met de toenmalige kerntaak van het hoogheemraadschap van Rijnland: de voortdurende zorg voor droge voeten in Spaarndam en het daar achter liggende beheersgebied van Rijnland. Tegenwoordig is het waterbeheer op een andere manier georganiseerd. Op de tentoonstelling 'Waterbazen' komt u daar mee over te weten.

Gemeenlandshuis Spaarndam - wegzijde 

De Spaarndammerdijk, waar het gemeenlandshuis aan ligt, was vanouds de zwakste schakel in de zeewering. Het hoogheemraadschap moest kunnen beschikken over materiaal en werklieden, die onmiddellijk ter plaatse waren, wanneer het IJ, een zeearm, bij stormachtig weer zou doorbreken. Wegens het overstromingsgevaar moest de Spaarndamse dijk permanent bewaakt worden.

De werf van Rijnland, die zich op deze plek bevond, diende primair om in tijden van nood de benodigde herstelwerkzaamheden te kunnen uitvoeren. Daarnaast werden terrein en gebouwen gebruikt voor het onderhoud aan de sluizen. Opslagplaatsen voor materialen, werkplaatsen, timmerschuren en een opzienerswoning bevonden zich op het werkterrein. In 1552 werd een houten langschepig gebouw opgetrokken waarin ook kon worden vergaderd. Het huis werd geregeld gerepareerd en soms uitgebreid. In 1641 werd dit gebouw vervangen door een nieuw stenen gebouw met een zelfde vorm. Dit langschepig gebouw en de woning van de opzichter staan er tot op de dag van vandaag.

Gemeenlandshuis van Rijnland

Breestraat 59
2311 CJ Leiden
Open: zaterdag 9 september van 12.00-17.00 uur

Ruim vier eeuwen zetelde het hoogheemraadschap van Rijnland in het fraaie gemeenlandshuis aan de Breestraat in Leiden. Het bestuur kocht het huis in 1578 als woning voor de dijkgraaf en zijn gezin en tevens als vergaderplaats en logeergelegenheid voor Rijnlands bestuur. In de loop van de 19e eeuw verloor het huis deze betekenis en kreeg het de functie van kantoor. 

Gemeenlandshuis Leiden 

De Rijnlandse dijkgraven behoorden tot de meest vooraanstaande leden van de Hollandse Ridderschap. Ook de hoogheemraden kwamen uit de hoogste kringen. Met de representatieve inrichting van het huis onderstreepten zij hun maatschappelijk aanzien en het belang van het hoogheemraadschap. De meest imposante ruimte van het gemeenlandshuis is de Grote Zaal met speciaal goudleerbehang, ontworpen door de beroemde architect Pieter Post, waar eeuwenlang rechtszittingen werden gehouden.

Door de eeuwen heen heeft het waterschap zich voortdurend aan moeten passen aan een veranderende omgeving. Daarbij staan ‘boeren, burgers en buitenlui’ symbool voor de verschillende partijen in de samenleving waar het hoogheemraadschap mee te maken had. Met enkele exposities en informatiestands wordt dit aspect in heden en verleden nader belicht.

't Grendeltje

Tijdelijk informatiecentrum werkzaamheden IJsseldijk Gouda
Lange Tiendeweg 21
2801 KD Gouda
Open: zaterdag 9 september van 10.00 – 17:00 uur

't Grendeltje is een fraai gerestaureerd huis, gelegen op de hoek van de Lange Tiendeweg en de Zeugstraat in Gouda. Dit woon-werkpand is gebouwd in de 17e eeuw en door de eeuwen heen zijn er veel ambachten in uitgeoefend. Zo bevond zich bijvoorbeeld in dit pand een schrijnwerkerij, koekenbakkerij en banketbakkerij. Kenmerkend voor dit huis zijn het voorhuis met daarachter een opkamer en een neerkamer. De naam is een verwijzing naar de vroegere eigenaar dr. Elize Grendel, bekend Goudse apotheker, die het pand in de periode 1959-1965 liet restaureren. De Goudse kunstenaar Cees Broehs vervaardigde in die tijd de gevelsteen met een afbeelding van een grendeltje.