Fosfaatmijn in de bollenpolder

Fosfaat. Op dit moment hebben we er nog genoeg van maar het ziet ernaar uit dat het op niet al te lange termijn schaarser wordt. Daarom stimuleren we bollentelers om hun overtollige fosfaten in ijzerzand op te vangen.

De zandgrond in onze bollenpolders krijgt door bemesting van de bloembollen behoorlijk wat fosfaten te verwerken. Omdat zandgrond die fosfaten moeilijk vasthoudt, spoelen ze gemakkelijk uit naar het oppervlaktewater. Los van het feit dat er zo veel fosfaten verloren gaan, is dit slecht voor de waterkwaliteit en wordt het doel van de Kaderrichtlijn Water niet gehaald.   

IJzerzand - een afvalproduct dat ontstaat bij de drinkwaterbereiding – heeft de eigenschap dat het fosfaten gemakkelijk aan zich bindt. En dat biedt mogelijkheden voor het vele fosfaat in de bollenteelt. Rondom de drainagebuizen in de bollenvelden liggen gewoonlijk schelpen. Door in plaats van die schelpen ijzerzand te gebruiken, wordt het af te voeren fosfaatrijke water, voor het de drainagebuis bereikt, door het ijzerzand grotendeels van fosfaten ontdaan. 

Het resultaat: zo’n 90% reductie van de fosfaatuitstroom naar het oppervlaktewater. 

Binnen het Landelijk Milieuoverleg Bloembollen is Rijnland trekker van het project dat bollentelers moet stimuleren om ijzerzand te gebruiken. Het is namelijk geen verplichting, maar een bovenwettelijke maatregel waarmee de waterkwaliteit zal verbeteren. 

Europese subsidie 

Na een geslaagde pilot op een testlocatie in Voorhout heeft de Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB) een Europese subsidie voor het Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP3) ontvangen voor 5 bollenkwekers. Omdat het om kwekers uit Rijnlands gebied in Zuid-Holland gaat, nemen wij 50% van de subsidie voor onze rekening. 

Investering 

Het aanleggen van een nieuw drainagesysteem vergt een behoorlijke investering. Het ligt daarom voor de hand deze stap pas te nemen als de bestaande drainage aan vervanging toe is. Dat is dan ook het geval bij de boeren die nu de overstap op ijzerzand maken. Drainagebuizen gaan zo’n 10 tot 15 jaar mee. Dat is ook ongeveer de tijd dat het duurt voor het ijzerzand met fosfaten is verzadigd. De levensduur van de buizen sluit dus mooi aan op het ‘vollopen‘ van de fosfaatmijn. Inmiddels heeft 1 bollenteler met subsidie 7,5 hectare drainage met ijzerzand aangelegd op zijn perceel in de Hoogeveense polder. Een andere aanvraag is nog in behandeling bij de KAVB. Het ijzerzand kan overigens ook in oeverbakken worden toegepast waarin de drainagebuizen afwateren. Als een soort filter dus. Maar er zijn op dit moment nog geen bollentelers die deze techniek gebruiken. Rijnland streeft er samen met andere partijen naar om de Hogeveense polder te ontwikkelen tot ‘Bollenpolder van de toekomst’[MH1] . Dat de eerste bloembollenkweker die ijzerzand toepast juist in deze polder zijn bedrijf heeft, valt mooi samen met deze ambitie. 

Kunnen we de fosfaten van het ijzerzand scheiden? 

Ja, er bestaan al technieken om de fosfaten terug te winnen, maar omdat het aanbod van fosfaten op dit moment nog groot is, is terugwinning nog niet financieel rendabel. Maar de kans is groot dat dat over 15 jaar wel het geval is. De techniek staat niet stil en ook fosfaten zullen steeds schaarser worden.  

Equivalente maatregel 

Parallel aan het subsidietraject zijn we ook bezig met een zogenaamde equivalente maatregel. Deze maatregel moet ervoor zorgen dat boeren die op ijzerzand overstappen, meer fosfaten op hun land mogen brengen. Meer fosfaten is goed voor de teelt en heeft verder geen negatieve effecten op de waterkwaliteit omdat het ijzerzand ze afvangt. Binnen de meststoffenwetgeving is dit echter een ingewikkeld traject waarvan de uitkomst nog niet zeker is. Kortom: wordt vervolgd.

Bekijk ook: