Het waterschap kan niet alles voorkomen of oplossen. Hevige regenval in korte tijd kan grote gevolgen hebben. Dat hebben we onlangs kunnen zien in de regio Valencia in Spanje. Een piekbui is natuurlijk ook niet te voorkomen. De grilligheid van het weer maakt het onmogelijk om exact te weten wanneer en waar een piekbui zal vallen.
Marjon Verkleij-Lemmers
Hoogheemraad
Column: Water en bodem sturend
We maken water en bodem sturend bij keuzes over de inrichting van ons gebied. In mijn maandelijkse column neem ik je mee wat dat voor Rijnland betekent.
Bij Rijnland bereiden we ons voor op de extremen van het klimaat en treffen we diverse maatregelen. We zorgen dat de hoofdwatergangen goed zijn onderhouden. We baggeren de sloten zodat we meer water op kunnen vangen. We onderhouden de gemalen en pompen, zodat we ze in kunnen zeten om het overtollige water uit ons systeem te pompen. We kunnen zelfs ook rekenen op hulp van de molens van de Rijnlandse Molenstichting, die op windkracht het water uit de polders kunnen malen. Daarnaast kunnen we in ons werkgebied mobiele pompen laten plaatsen.
Goed op orde, maar toch niet goed genoeg?
Rijnland kun je zien als een grote badkuip. Als het water niet weg kan door de afvoer, komt het over de rand. Om extra water op te kunnen vangen, investeren we in innovatieve oplossingen. Een voorbeeld daarvan is een piekberging: een polder met een dijk erom die onder water gezet kan worden. Een piekberging wordt gebruikt wanneer er zoveel water in de sloten zit dat we het niet snel genoeg weg kunnen pompen naar de Noordzee. We kunnen dan het waterpeil in de kanalen en sloten verlagen. Een paar centimeter kan daarbij al genoeg zijn. Rijnland heeft twee piekbergingen. Een in onze zuidelijke regio in Zoetermeer, die twee miljoen kubieke meter water kan bergen. Meer noordelijk een nieuwe in de Haarlemmermeer bij Buitenkaag. Deze kan één miljoen kubieke meter water bergen.
Opgelost, denk je misschien?
Drie miljoen kubieke meter water extra opvangen. Dat is natuurlijk enorm veel. De capaciteit blijft echter beperkt in vergelijking met de onvoorspelbare en toenemende extremen van het weer. Het is belangrijk te realiseren dat Rijnland niet alles kan voorkomen of oplossen. De capaciteit van ons watersysteem kent grenzen en soms is de hoeveelheid neerslag simpelweg te groot om zonder problemen te verwerken. Dit betekent voor de samenleving dat wateroverlast en schade helaas niet altijd te vermijden zijn.
Dan bouwen jullie toch nog meer piekbergingen?
Extra piekbergingen bouwen zou een oplossing kunnen zijn. Maar de beschikbare ruimte is schaars. Een piekberging heeft afmetingen van ongeveer honderd voetbalvelden. Waar past die dan? Dat vraagt om een goede afweging tussen het belang van water (zoals het houden van droge voeten) en ruimtelijke ordening (wat bouwen we waar). Bovendien moeten we ons afvragen: hoeveel piekbergingen zijn er nodig om alle overlast te voorkomen? En tegen welke kosten?
Wat kunnen we wel?
Wat wij als waterschap wel kunnen doen, is vooruitkijken, risico’s inschatten, investeren in duurzame oplossingen en anderen stimuleren hetzelfde te doen. We werken samen met gemeenten en provincies en adviseren hen om meer rekening te houden met de bodem en ruimte te geven aan water. Het nieuwe kabinet heeft gezegd dat men ‘sturend’ als een belemmering ervaart. Rijnland ziet vooral de kansen en kijkt naar wat er wel mogelijk is. Samenwerken is het sleutelwoord; door kennis te delen en collectief te handelen, kunnen we de impact van wateroverlast zoveel mogelijk beperken.
Test Piekberging Haarlemmermeer
Van donderdag 7 tot en met dinsdag 19 november heeft Rijnland de Piekberging Haarlemmermeer getest. We hebben de piekberging één keer gevuld en geleegd om er zeker van te zijn dat alles goed werkt. Lees meer over de test en de piekberging.