Stel je voor: het is 2050, en het oppervlaktewater in onze regio is zouter dan ooit. De beschikbaarheid van zoet water wordt voortdurend bedreigd door verzilting, droogte en verminderde neerslag in droge periodes. De grondwaterstanden dalen, waardoor zout water opstijgt. Zeespiegelstijging maakt het moeilijker om zout water buiten te houden. Er zijn grenzen aan wat wij als waterschap kunnen doen om ook in de toekomst te zorgen voor voldoende schoon en gezond zoetwater.
Zijn we in de toekomst aangewezen op zoutwaterdouches?
En drinken we alleen nog water uit flessen? We kunnen het ons niet voorstellen maar dit is een reëel toekomstbeeld als we niets doen. Als ons grond- en oppervlaktewater steeds zouter wordt, worden de uitdagingen enorm. Dat geldt ook voor de agrarische sector. Kunnen zij hun gewassen nog water geven vanuit de sloten in Rijnland, of moeten zij zelf voor een alternatieve watervoorziening zorgen? En moeten telers in de Greenports dan bollen, bloemen en bomen kweken die bestand zijn tegen zout water?
Wie krijgt voorrang als zoet water schaars wordt?
Dit is een vraag die we nu moeten beantwoorden. Stedelijke gebieden, landbouwsectoren, natuurgebieden – iedereen heeft zoet en schoon water nodig. Zonder een goed doordacht waterverdelingssysteem kunnen conflicten ontstaan. De verdringingsreeks bepaalt nu nog wie voorrang krijgt bij de verdeling van het beschikbare zoete water.
Bovenaan de lijst staan de hoogste prioriteiten zoals drinkwaterproductie en de veiligheid van dijken en infrastructuur. Drinkwater is een eerste levensbehoefte, dus het lijkt logisch dat dat ook in de toekomst op nummer één blijft staan. De veiligheid van dijken en infrastructuur kan ook prima in stand gehouden worden met zouter water. Maar dat zou betekenen dat je een heel ander watersysteem moet gaan vormen.
Daarna volgen landbouw en natuur. Wie van de twee moet voorrang krijgen? De natuur is kwetsbaar en belangrijk voor de leefomgeving van mensen. Deels zal de natuur zich aanpassen aan veranderende omstandigheden. Maar als we de natuur in stand willen houden, zijn wij met z’n allen verantwoordelijk. En hoe zit dat met de landbouw? Is dat ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid? Of zijn agrarische ondernemers zelf verantwoordelijk voor hun zoetwatervoorziening? De realiteit is dat als we niet ingrijpen, landbouwbedrijven mogelijk gedwongen worden te investeren in dure ontziltingsinstallaties of alternatieve waterbronnen om hun gewassen te redden.
Wat kunnen we doen om het tij te keren?
Overheden, inwoners, bedrijven, agrarische sectoren en natuurorganisaties moeten kennis delen en samenwerken om innovatieve oplossingen te ontwikkelen. Iedereen heeft een rol te spelen. Van het verminderen van waterverbruik in huishoudens, tot het toepassen van geavanceerde irrigatietechnieken in de landbouw.
Dus beste ondernemers, investeer in waterbesparende technologieën en werk aan manieren om regenwater op te vangen voor gebruik in uw bedrijf.
En beste inwoners, op welke manier kunnen jullie het waterverbruik verminderen? Wat korter en minder vaak douchen bijvoorbeeld? En vangt u regenwater op in een regenton of ondergrondse watertank, zodat u uw tuin daarmee kunt besproeien? Dat scheelt veel schoon zoet kraanwater.
Alleen door gezamenlijke inspanningen en gedeelde verantwoordelijkheid kunnen we ervoor zorgen dat onze regio in 2050 nog steeds bloeit.
Marjon Verkleij-Lemmers
Hoogheemraad
Column Water en Bodem Sturend
We maken water en bodem sturend bij keuzes over de inrichting van ons gebied. In mijn maandelijkse column neem ik je mee wat dat voor Rijnland betekent.