Met veel trots kijk ik terug op het eerste kenniscongres dat Rijnland vorige maand organiseerde over het thema Water & Bodem èn Ruimtelijke Ordening. Hierin hebben we met de professionals van diverse waterschappen, gemeenten, provincies en het rijk, de cruciale rol van water en bodem in de ruimtelijke ordening besproken. Dit congres heeft één ding glashelder gemaakt: de keuzes die we vandaag maken, bepalen de leefbaarheid voor de komende generaties.
Van technisch vernuft naar toekomstgerichte keuzes
Wanneer we door de Haarlemmermeerpolder rijden, realiseren we ons nauwelijks dat hier ooit een onstuimig meer lag. Het is een sprekend voorbeeld van hoe wij als Nederlanders ons landschap hebben gevormd. We dempten, groeven en bouwden, vaak met technisch vernuft, maar we worden steeds vaker met onze neus op de feiten gedrukt dat de grenzen van deze aanpak in zicht zijn. De uitdagingen van klimaatverandering, zoals extreem weer, droogte, wateroverlast, zeespiegelstijging en bodemdaling, dwingen ons om fundamenteel anders na te denken over onze ruimtelijke keuzes.
De druk op onze beschikbare ruimte is groter dan ooit. Woningbouw, infrastructuur, landbouw, natuur en de energietransitie concurreren om vierkante meters. Maar als er iets leidend moet zijn in ruimtelijke ordening, dan zijn het water en bodem. Dit kwam ook naar voren in de deelsessies, die onder andere gingen over de verschillende rollen en de samenwerking tussen gemeenten en waterschappen, innovaties in de praktijk, water en bodem in de omgevingswet en onze studie ‘Toekomstgericht Waterbeheer Rijnland’. Willen we veilig blijven wonen, werken en recreëren, dan moeten we verder kijken dan alleen aanpassingen aan het watersysteem en samen met andere partijen toekomstgerichte keuzes maken.
Rijnland onderzoekt in de studie 'Toekomstgericht Waterbeheer Rijnland' wat klimaatverandering en ruimtelijke ontwikkelingen betekenen voor het watersysteem én het Rijnlands gebied in de komende 75 jaar. We willen problemen niet doorschuiven naar toekomstige generaties. Daarom zijn we vanaf mei 2025 actief in gesprek met gemeenten, bedrijven en landbouw- en natuurorganisaties. Op deze afbeelding een weergave van de grootste uitdagingen met enkele voorbeelden die gelden in het hele Rijnlands gebied.
Van alleen uitvoeren, naar adviseren en agenderen
Als waterschappen verschuiven we steeds meer van uitvoerend naar adviserend en agenderend. We zijn niet alleen beheerders van water, maar ook experts die proactief meedenken over inrichting van steden en polders. Dat was ook een uitkomst van het congres: elkaar opzoeken, elkaars expertise erkennen en samenwerken aan duurzame oplossingen. Samenwerking met andere overheden speelt hierin een sleutelrol. Bijvoorbeeld met gemeenten: vergroening van stedelijke gebieden helpt wateroverlast verminderen en hitte-eilanden voorkomen, en dat is slechts één van de maatregelen die nodig zijn.
De kernboodschap van het congres: toekomstgericht denken is niet optioneel, maar noodzakelijk. Zoals keynote speaker Peter Pelzer, hoogleraar planologie, treffend stelde: “De keuzes die we nu maken hebben effect op de komende honderd, zelfs tweehonderd jaar.” Dus, laten we de verantwoordelijkheid nemen. Niet alleen voor onszelf, maar voor onze kinderen, kleinkinderen en de Rijnlanders van de 22e eeuw.
Marjon Verkleij-Lemmers
Hoogheemraad
Column Water en Bodem Sturend
We maken water en bodem sturend bij keuzes over de inrichting van ons gebied. In mijn maandelijkse column neem ik je mee wat dat voor Rijnland betekent.