Derk van der Klip (Assen, 11 augustus 1880 - Oegstgeest, 12 december 1953) was een van de weinige personen die in het begin van de twintigste eeuw een camera tot zijn beschikking had. Hij studeerde bouwkunde en waarschijnlijk is hij tijdens deze studie met fotograferen begonnen. In de periode 1909-1945 was hij opzichter (technisch ambtenaar) bij het hoogheemraadschap van Rijnland. Hij woonde met zijn familie in een Rijnlands huis tegenover het gemaal in Halfweg.
Van der Klip zijn familie was betrokken bij het Nederlandse waterstaatsbeheer: broer Rutger was hoofdmachinist stoompompwegen bij het Noord-Willemskanaal in Drenthe. Zwager Meindert Kion werkte bij stoomgemaal Lynden en de zoon van Derk, Tijme, was werkzaam voor de Provinciale Waterstaat te Zuid Holland.
Afbeelding: FOTO-800115: Mannen bij het maken van Sluis 4 bij het Gemaal in het Noord-Willemskanaal bij De Punt in Drenthe, 1902
De foto’s en (glas)negatieven van Derk betreffen, naast enkele privé- en familie-opnamen, voornamelijk de aanleg, de uitvoering en het onderhoud van waterstaatkundige werken en werkzaamheden in het beheergebied van genoemde waterschappen en van de Provinciale Waterstaat van Zuid Holland.
Fotografie onbetaalbaar voor de meeste mensen
Fotografie is een uitvinding uit de negentiende eeuw, maar tot de jaren dertig van de twintigste eeuw onbetaalbaar voor de meeste mensen. Pas in 1930 werd het mogelijk foto's (gemaakt met rolletjes) meermaals af te laten drukken door middel van negatieven van een 35mm-rolletje. Tot die tijd moesten portretten en straatbeelden gemaakt worden met moeilijk hanteerbare platencamera’s. Die zijn wel heel geschikt voor architectuurfotografie omdat je door het verstellen van de achterwand en de lenzen het perspectief kunt beïnvloeden.
Derk van der Klip fotografeerde met een platencamera waarin 4x5 inch lichtgevoelige glasplaten op de achterwand werden geplaatst. De glasplaten werden besteld bij Wellington & Ward in Londen. De fotograaf ontwikkelde en fixeerde de glasplaat in ontwikkelaar en fixeer. Als de glasplaat droog was werd er soms in grafiet op de emulsiezijde informatie geschreven over bijvoorbeeld de datum. Middels zijn familie had Derk toegang tot de bouw van verschillende waterstaatswerken. Zijn eerste foto’s maakte hij in 1902 bij Sluis 4 in het Noord-Willemskanaal bij de Punt (zie FOTO-800115).
In 1907 slaagde hij voor het examen bouwkundig opzichter en haalde het jaar erop zijn examen waterstaat. Derk werkt dan al voor Rijnland als schrijver en tekenaar en promoveerde in 1909 tot opzichter van stoomgemaal Halfweg en technisch ambtenaar.
Stoomgemaal Halfweg is het oudste en grootste nog werkende schepradstoomgemaal ter wereld. Het ligt aan de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder en werd gebouwd omdat door de droogmaking van dit meer Rijnland 80% van zijn boezemcapaciteit kwijt raakte. Derk fotografeerde de komst van nieuwe stoommachines, baggerwerkzaamheden in de Haarlemmermeer en protestleuzen op de schoorsteen van het stoomgemaal.
Fotografie brengt economische groei in beeld
Afbeelding: FOTO-800017: Zwager Meindert Kion met zijn Ford, circa 1930
Omdat er in het begin van de twintigste eeuw nog maar weinig camera’s zijn is het heel bijzonder dat iemand in die tijd foto’s maakte van zijn werk. Het was überhaupt een bijzondere tijd om te fotograferen: in de jaren 20 kent Nederland tien jaar lang economische groei. Het comfort in huis neemt toe en producten als de auto (zie FOTO-800017) veroveren de markt. De economie zorgt voor een gevoel van optimisme over de toekomst. In de eerste helft van de 20e eeuw maakten fotografen beelden van de eerste treinen, de industrieën en fabrieken en de ontwikkeling van stedelijke centra. Fotografie was een echt innovatief evenement voor mensen over de hele wereld, die nieuwe ontwikkelingen in de hedendaagse samenleving zagen.
De 152 glasplaten van Derk van der Klip zijn in 2013 aan Rijnland geschonken door zijn kleinzoon.
