Terug in de tijd

De periodieke waterschapsverkiezingen zijn, hoewel minder bekend dan de verkiezingen voor bijvoorbeeld gemeenteraden en Tweede Kamer, niet meer weg te denken in ons huidige democratische bestel. Toch ging het er vroeger heel anders aan toe. Kijken we naar de vroegste geschiedenis van het hoogheemraadschap van Rijnland, dan is er van verkiezingen geen sprake.

In 1795 brak een nieuwe tijd aan in de Republiek. Naar Frans voorbeeld kwam er een politieke omwenteling waarin men af wilde rekenen met de oude regentencultuur van de vroegmoderne tijd. In tegenstelling tot de Franse Revolutie gold deze Bataafse Omwenteling echter als een fluwelen revolutie die zonder bloedvergieten verliep.

In 1857 kreeg het hoogheemraadschap van Rijnland een nieuw reglement van bestuur, dat fundamenteel anders was dan alle voorgaande reglementen. Hier ging een lange geschiedenis aan vooraf. In de Grondwet van 1815 werd, zij het wat onduidelijk, bepaald dat de provincies bevoegd waren het initiatief te nemen om de reglementen van waterschappen te wijzigen en vast te stellen.

In de 20ste eeuw veranderde het landschap ingrijpend. Vooral na de Tweede Wereldoorlog schoten nieuwe stadswijken en industrieterreinen als paddenstoelen uit de grond. Hiervoor werden polders of delen daarvan ‘ontpolderd’, waardoor het waterbeheer in dat gebied de verantwoordelijkheid werd van het gemeentebestuur.

Gedurende de gehele 19de en 20ste eeuw hadden hoofdingelanden op persoonlijke titel zitting in het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap. Om op de kieslijst te komen hadden zij een bepaald aantal steunverklaringen nodig. Pas als zij dit quotum hadden behaald, waren zij rechtsgeldig verkiesbaar. Dit gold uiteraard alleen voor die hoofdingelanden die gekozen werden.

Een belangrijk, overschaduwend, thema voor de aankomende waterschapsverkiezingen is klimaatverandering. De aarde warmt op, waardoor de zeespiegel stijgt en we steeds vaker te maken krijgen met extreme weersverschijnselen. Periodes van droogte en wateroverlast kunnen elkaar afwisselen en het is aan de waterschappen om hier op in te spelen. Bijvoorbeeld: we geven rivieren meer de ruimte en laten water een belangrijke rol spelen bij de inrichting van een woonwijk.