Hoe werd vroeger een vergunning aangevraagd?
Wanneer een ingeland iets wilde bouwen of aanleggen in de buurt van een watergang of waterstaatswerk dat door Rijnland werd beheerd, dan moest hij of zij een vergunning aanvragen bij dijkgraaf en hoogheemraden. Dit gold niet alleen voor werkzaamheden in de buurt van waterstaatwerken die onderdeel waren van de Rijnlandse boezem. Sommige wegen werden immers ook beheerd en onderhouden door het hoogheemraadschap.
Voor verschillende zaken moest men een vergunning aanvragen, bijvoorbeeld voor het aanleggen van een steiger, het planten van bomen, het verleggen van een voetpad, het bouwen van een speelhuisje of het vervenen van een stuk grond. Bij een verzoek werden soms kaarten, technische tekeningen of schetsen ingediend om een overzicht te bieden van de situatie en het verzochte werk. Vanaf ongeveer 1620 werden deze kaarten voornamelijk vervaardigd door landmeters. In enkele gevallen zorgde de aanvrager(s) zelf voor een situatieschets.
Figuur 15: Kaart van zeekere parthije lands dat verzogt word om uit te aarden geleegen neevens de voorvliet of molenwateringe van de Hondsdijkze polder onder Koudekerk, vervaardigd door Klaas Vis, 1792. NL-LdnHHR, Collectie kaarten, A-2344.
De kaarten als bijlagen bij de vergunningen zijn eveneens opgenomen in de kaartencollectie. Het beslaat een diverse verzameling van kaarten, waarin nauwkeurige situatietekeningen, ruwe schetsen en uitbundige aquarellen zijn opgenomen, die bijvoorbeeld als illustratie kunnen dienen bij genealogisch onderzoek. Een bijzonder voorbeeld zie je in de onderstaande afbeelding. De bladen van deze kaart kunnen opengevouwen worden, waardoor een opstaand model van een te bouwen paardenstal ontstaat.
Figuur 16: Bovenaanzicht en opklapbare opstanden en dakconstructie van een paardenstal aan de Hoge Rijndijk onder Zoeterwoude, vervaardigd door Anthony Velsen, 1726.
NL-LdnHHR, Collectie kaarten, A-2120.
Een schetsmatig voorbeeld, waarvan het niet duidelijk is of de tekening is vervaardigd door een landmeter of de aanvrager zelf, biedt de afbeelding hiernaast. Het diende als bijlage bij een verzoekschrift van Isaäk van Vleute, voor het toevoegen van een stuk dijkgrond van de Spaarndammerdijk aan een nabijgelegen oranjerie.
Figuur 17: Achteraanzicht van de oranjerie van de hofstede Welgeleegen aan de Spaarndammerdijk onder de banne van Sloterdijk, 1767.
NL-LdnHHR, Collectie kaarten, A-2199
