Schoon water en droge voeten kan niet zonder risicobeheersing. Als oudste democratie van Nederland is Rijnland al eeuwenlang bezig met risico’s beheersen, zowel tegen als met het water.
Als doelgerichte organisatie hebben we een redelijk beeld van de stip aan de horizon (b.v. het WBP en het coalitieakkoord) en weten we wat het mag kosten (begroting), maar hoe gaan we om risico’s en onzekerheden? Met pech, toeval, een onverwacht buitenkansje of een dreiging?
Bestuur en management van Rijnland erkennen dat risicomanagement nooit op zichzelf staat. Het is afgeleid van waar Rijnland voor staat, de strategie met de doorvertaalde doelstellingen en te bereiken resultaten, en ook onze cultuur, houding en kernwaarden.
Risicomanagement is daarmee zowel een houding als een werkwijze. Het is namelijk …
- Een proces.
Het continu en systematisch doorlopen van de organisatie op risico’s, met als doel de gevolgen daarvan te voorkomen of te vermijden en de kans erop te verkleinen, of het op een andere manier beheersbaar te maken. Risico’s tot op zekere hoogte accepteren is eveneens mogelijk. - Een houding.
We zijn ons bewust van risico’s en het belang van de beheersing ervan. We communiceren open over risico’s, spreken elkaar er op aan, maken er afspraken over.
De wet en regelgeving
Risicomanagement heeft een wettelijke verankering. In artikel 108 van de Waterschapswet en de hieruit afgeleide artikelen 11 en 13 van de Verordening beleids- en verantwoordingsfunctie van Rijnland staat dat Rijnland een volledig en actueel beleid moet hebben vastgelegd voor (algemene) reserves, voorzieningen, weerstandsvermogen en risicomanagement en voorzieningen. Het is aan de waterschappen zelf een beleidslijn te formuleren over de in de organisatie noodzakelijk geachte weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s die het waterschap wil lopen.
Met weerstandscapaciteit wordt de financiële buffer bedoeld: het geheel aan financiële middelen (reserves, langlopende voorzieningen en eventuele, budgettaire ruimte) die beschikbaar zijn om mogelijke restrisico’s op te kunnen vangen, onder te verdelen naar incidentele of structurele weerstandscapaciteit. In 2012 besloot de VV om voor de algemene reserve een ondergrens te hanteren van 5% van de jaarlijkse netto exploitatiekosten (vóor egalisatie).
Gestructureerd
Rijnland heeft geen algemene beleidslijnen hoe omgegaan moet worden met risico’s en de mate van beheersing. Niettemin houdt ieder onderdeel uitgaande van gestelde doelen en geformuleerde activiteiten rekening met de risico’s en in hoeverre ze beheerst moeten kunnen worden. Of het nu gaat om projectbeheersing, onderhoud of ICT, risicobeheersing maakt deel uit van het werk. De rode draad is een overwegend risicomijdende houding, aangezien veiligheid en kwaliteit altijd voldoende geborgd moeten zijn.
De meest recente inzichten in risicomanagement voor waterschappen zijn begin 2023 gebundeld in de handreiking ‘waarde(n)vol risicogestuurd handelen’ (deze is op te vragen bij Concern Control). De opdrachtgever voor deze publicatie zijn de 21 concerncontrollers .
Risico’s en hun beheersmaatregelen worden tot slot in ieder planning- en control-rapport geactualiseerd, van begroting tot bestuursrapportage tot jaarrekening. Bovendien worden in ieder bestuursvoorstel de argumenten afgezet tegen de risico’s.