Waterketen duurzaam en circulair
Rijnland zet samen met de omgeving in op duurzaam werken door de kringloop van water, energie en grondstoffen zoveel mogelijk te sluiten.
Energieneutraal
Rijnland heeft als doel om in 2030 alle benodigde energie duurzaam op te wekken. We willen zoveel mogelijk bijdragen aan de energietransitie in de regio en dit is een uitdaging. Door de toename van neerslag als gevolg van de klimaatverandering, zal het netto energieverbruik van Rijnland toenemen omdat dit water uit de polders gepompt moet worden. Ook worden de doelstellingen voor het zuiveren van afvalwater de komende tijd strenger. Er moeten meer nutriënten zoals stikstof en fosfaat verwijderd worden. Dit geldt ook voor medicijnresten. En dit kost energie. Al met al zijn afvalwaterzuiveringen (AWZI's) verantwoordelijk voor driekwart van de totale hoeveelheid energie die Rijnland verbruikt.
Energie besparen in de waterketen
De eerste stap op weg naar energieneutraliteit is besparen. Want energie die we niet nodig hebben, hoeven we ook niet op te wekken of in te kopen. Daarom zijn we continu bezig om het zuiveringsproces energie-efficiënter te maken door slimme sturing en regeling, door energiebewust onderhoud en door renovatie- en nieuwbouwprojecten zo energieneutraal mogelijk uit te voeren. Gemiddeld gaat Rijnland 1% per jaar energiezuiniger zuiveren.
Energie opwekken in de waterketen
AWZI's bieden ook veel mogelijkheden voor energieopwekking:
- Bij AWZI Katwijk, Alphen Kerk en Zanen, Alphen Noord en Bodegraven heeft Rijnland zonneweides aangelegd. Rijnland onderzoekt de mogelijkheden om op andere locaties zonnepanelen of windturbines te plaatsen, zoals zonnepanelen op bedrijfsgebouwen.
- Op AWZI Gouda wordt met marktpartijen de realisatie van een 'biovergister' onderzocht.
- Op AWZI Haarlem Waarderpolder bouwen we een centrale slibvergisting. Slib is het restproduct van afvalwater. Door dit te vergisten, wekken we groene energie op. Op de vernieuwde afvalwaterzuivering Haarlem Waarderpolder zal in de toekomst bijna al het slib van onze andere zuiveringen worden vergist, en omgezet naar biogas. Een deel van het biogas zullen we gebruiken als energievoorziening voor de zuivering. Het grootste gedeelte zullen we omzetten naar groengas. Dit gaat terug het gasnet op.
- We onderzoek de mogelijkheden voor thermische energie uit afvalwater (TEA). Dit is de naam voor de winning, de opslag en het transport van warmte uit afvalwater. Meestal wordt dit gebruikt voor de verwarming van gebouwen en woningen.
Op drie andere AWZI-locaties produceren we uit afvalwater energie voor eigen gebruik. Een warmtekrachtkoppeling (WKK) zet het vrijkomende biogas uit het slibvergistingsproces om in elektriciteit en warmte. De elektriciteit en warmte wordt op de locatie zelf gebruikt. Zo hoeft Rijnland minder gas en elektra in te kopen om zijn zuiveringstaak uit te kunnen voeren. Op de AWZI’s Leiden Noord, AWZI Leiden Zuidwest en AWZI Velsen wordt de gehele warmtevraag en ongeveer 50% van het elektriciteitsverbruik op eigen terrein opgewekt.
Circulariteit in de waterketen
In lijn met Europese en Nederlandse afspraken streven we naar een circulair Rijnland in 2050. Dat betekent dat Rijnland in 2050 volledig hernieuwbaar inkoopt, afvalvrij en emissieloos is. In 2030 zijn we, volgens het klimaat- en grondstoffenakkoord, halverwege. In dat jaar is onze CO2-uitstoot met de helft verminderd en is het aandeel hergebruikte of duurzame grondstoffen en materialen de helft van de totale inkoop.
In de waterketen is nog veel winst te halen door de uitstoot van methaan en lachgas (die vrijkomen bij het zuiveringsproces) te verminderen of af te vangen. Verder heeft Rijnland besloten om bij het bouwen van nieuwe zuiveringsinstallaties en het renoveren van bestaande installaties, zoveel mogelijk materialen te hergebruiken. We noemen dit het gebruik van secundaire materialen en grondstoffen. Daarnaast onderzoeken we technologie waarmee we de zuiveringscapaciteit kunnen vergroten zonder dat er grootschalige nieuwbouw nodig is.
Biodiversiteit in de waterketen
Rijnland is eigenaar van verschillende terreinen zoals afvalwaterzuiveringen. Rond de bebouwing is er ruimte voor grasland, planten en struiken. Al tientallen jaren zorgen we voor natuurvriendelijk onderhoud. Bij renovatie of nieuwbouw op onze terreinen besteden we extra aandacht aan versterking van biodiversiteit.
Beplanting en bloemrijk grasland wisselen elkaar af en vormen een fijne leefomgeving voor veel soorten planten en dieren. We kiezen voor boom- en struiksoorten die thuishoren in ons gebied en extra waardevol zijn door hun bloei en vruchten. We maaien het grasland in fases; er moet steeds wat blijven staan voor insecten en kleine dieren.
Nieuwe initiatieven
Rijnland volgt de ontwikkelingen in het vakgebied op de voet. We staan positief tegenover nieuwe initiatieven, zoals het terugwinnen van grondstoffen uit afvalwater zoals bijvoorbeeld fosfaat, cellulose of stikstof. Waar mogelijk brengen we onze kennis en expertise in.
Overbelasting stroomnet
Samen met andere waterschappen onderzoekt Rijnland ook hoe we lokale overbelasting van het stroomnet (netcongestie) kunnen verminderen. Afvalwaterzuiveringen gebruiken veel energie. We kijken of we ons energiegebruik kunnen afstemmen op de pieken en dalen in het stroomnet, en hoe we energie het beste kunnen opslaan om later te gebruiken. Ook onderzoeken we of we zelf flexibel stroom kunnen opwekken, zodat dit niet bijdraagt aan het probleem. Dat laatste testen we op AWZI Leiden Zuidwest.