Medicijnresten verwijderen op AWZI Leiden-Noord
Op de afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI) Leiden Noord heeft Rijnland een extra stap aan het zuiveringsproces toegevoegd om meer medicijnresten uit het afvalwater te verwijderen. In 2021 is deze eerste fullscale PACAS installatie in gebruik genomen.
Medicijnresten verwijderen
Medicijnresten in oppervlaktewater zijn een groeiend probleem. Jaarlijks komt er ten minste 190.000 kilo aan medicijnresten in het oppervlaktewater terecht. We hebben de ambitie om de waterkwaliteit te verbeteren en hebben daarom op AWZI Leiden Noord een fullscale PACAS installatie geplaatst. Daarmee waren we het eerste waterschap dat deze techniek toepast. Deze zuiveringsstap verwijdert medicijnresten en andere microverontreinigingen uit stedelijk afvalwater.
PACAS is éen van de vele methodieken die waterschappen ontwikkelen om microverontreinigingen uit het afvalwater te halen. Wil je meer weten over het afgerond bouwproject? In deze playlist vertellen wij waarom deze extra zuiveringsstap zo belangrijk is en hoe het project is verlopen.
Hoe werk de PACAS installatie?
Collega's Anna Koenis en Paul Versteeg leggen uit hoe de PACAS installatie werkt.
Wat is PACAS?
PACAS staat voor Powdered Activated Carbon in Activated Sludge. Dat betekent dat we actief kool doseren in de beluchtingstank van een bestaande AWZI.
De poederkool bestaat uit een zeer poreus materiaal waar allerlei chemische stoffen zich aan binden. Dit vermengt zich met het zuiveringsslib en wordt zo samen met het slib afgevoerd om te worden verbrand bij HVC in Dordrecht.
Daarbij worden gebonden stoffen bij hoge temperatuur verbrand en blijven er geen schadelijke restanten over. PACAS heeft het doel om de medicijnresten voor ca. 70% uit het afvalwater te verwijderen.
Partners in de water- en geneesmiddelenketen
Samen met de waterschappen doen we kennis en ervaring op met deze techniek; lerend implementeren. Rijnland ontvangt een financiële bijdrage van het ministerie van I&W. Doel van de Rijksoverheid is om te komen tot een brede aanpak waarin iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt.
In het Uitvoeringsprogramma “Ketenaanpak medicijnresten uit water” nemen onder andere deel de farmaceutische industrie, de koepels van apothekers en van huisartsen, de ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven en waterschappen. Samen moet worden voorkomen dat medicijnresten in het water terecht komen. Rijnland heeft dit onderwerp actief besproken met ziekenhuizen, zorginstellingen, apothekers en huisartsen.
Het PACAS project sluit aan bij de toenemende Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater een verplichte verwijdering van microverontreinigingen (80%) uit AWZI’s opgenomen.
Medicijnenresten in afvalwater
Er zijn meer dan 2000 humane werkzame medicijnstoffen op de markt. Het onderzoek naar de milieueffecten van al deze stoffen is nog lang niet voltooid. Maar het RIVM geeft wel aan dat de huidige analyse laat zien dat medicijnresten een risico vormen voor het watermilieu.
Zo is het van hormonen bekend dat ze in het milieu effect kunnen hebben op de voortplanting van vissen; pijnstillers kunnen weefselschade bij vissen veroorzaken, antibiotica beïnvloeden algen en cyanobacteriën, en antidepressiva veroorzaken gedragsveranderingen bij verschillende soorten organismen.
Er zijn vrijwel geen normen voor (dier)geneesmiddelen beschikbaar. Sommige antibiotica, antidepressiva, en pijnstillers hebben in het laboratorium effecten op diverse waterorganismen (bijvoorbeeld algen, schelpdieren en watervlooien) bij concentraties die in het veld ook voorkomen. De lokale blootstelling kan dus leiden tot een slechte ecologische kwaliteit.
De moeilijkheid zit hem er onder andere in dat in laboratoria het effect van 1 stof wordt getest op proefdieren, maar in werkelijkheid in een rivier een grote cocktail van stoffen zwerft waarvan het gecombineerde effect (laat staan de bijdrage daarin van een bepaalde stof) zich moeilijk laat vaststellen.