Peilbesluiten

Wat is een peilbesluit?

In een peilbesluit leggen we het waterpeil van het oppervlaktewater vast in een bepaald gebied. Dit doen we om het waterpeil zo goed mogelijk te beheren. We doen ons best om het afgesproken peil te handhaven. Een peilbesluit bestaat uit:

• het besluit zelf
• een kaart van het gebied
• een toelichting

In de toelichting van het peilbesluit lees je meer over het gebied: waar het ligt, wat de bestemming is en welke kenmerken het heeft. Ook leggen we uit hoe we verschillende belangen hebben afgewogen om tot het besluit te komen.

De uitgangspunten voor ons beleid staan in de Nota Peilbeheer. In 2025 hebben we deze nota aangepast om beter voorbereid te zijn op klimaatverandering en transparanter te zijn over hoe we verschillende belangen afwegen

Water en bodem sturend in het peilbeheer

Bij nieuwe peilbesluiten volgen we veel principes uit de kabinetsbrief ‘Water en Bodem sturend’. Zo kiezen we vaker voor een waterpeil dat mag schommelen (een dynamisch peil), binnen veilige grenzen. Hiermee kunnen we beter omgaan met extreem weer en verschillende doelen combineren, zoals landbouw, natuur en veiligheid.

Ook proberen we bodemdaling tegen te gaan, maar functies ook te blijven faciliteren. In veenweidegebieden streven we daarom naar een drooglegging van ongeveer 40 cm. Dat betekent dat het land gemiddeld 40 cm boven het waterpeil ligt. Bij nieuwe peilbesluiten volgen we uiterlijk vanaf 2030 maximaal 75% van de maaivelddaling in gebieden waar de drooglegging nu groter is dan 40 cm. Dit doen we alleen als er nog geen andere maatregelen zijn genomen tegen bodemdaling.

Om te zien wat deze uitgangspunten betekenen voor een gebied, is een visualisatie gemaakt als hulpmiddel voor bij peilbesluitprocedures. In deze visualisatie kan je als gebruiker spelen met de snelheid waarmee Rijnland het peil aanpast aan opgetreden bodemdaling. Dit geeft een beeld van hoelang het duurt bij verschillende snelheden van passieve vernatting om tot 40 cm drooglegging te komen in veenweidepolders. En of dit binnen het huidige beleid (de basislijn) binnen één generatie lukt.

Disclaimer: deze visualisatie is eenmalig gemaakt toen de Nota Peilbeheer 2025 is vastgesteld en werkt als hulpmiddel in peilbesluitprocedures in het veenweidegebied. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend over hoe Rijnland de peilafweging maakt voor een bepaalde polder. Dit doet Rijnland per polder in reguliere peilbesluitprocedures. Ook is de visualisatie nadrukkelijk geen beleidsinstrument.

Wanneer actualiseren we een peilbesluit?

We zorgen ervoor dat peilbesluiten actueel blijven. We kijken daarvoor naar:

• signalen uit de omgeving
• ervaringen binnen onze organisatie
• veranderingen in de ruimte (zoals bouw of natuurontwikkeling)
• kansen om het peilbeheer te verbeteren

Als één of meer van deze punten aangeven dat het peilbesluit verouderd is, starten we een nieuwe peilbesluitprocedure. Wel passen we bij nieuwe ruimtelijke plannen het peil alleen aan als dat ook goed is voor het waterbeheer.

Hoe werkt de procedure?

Het college van dijkgraaf en hoogheemraden stelt eerst een ontwerppeilbesluit vast. Dit ligt 6 weken ter inzage. In die periode kun je jouw mening geven (zienswijze). We zijn verplicht om hierop te reageren. Daarna stelt het algemeen bestuur het peilbesluit vast, rekening houdend met de ontvangen zienswijzen. Als je het daar niet mee eens bent, kun je in beroep gaan bij de Arrondissementsrechtbank.

Stand van zaken

Wil je weten of een peilbesluit nog actueel is? Kijk dan op de Effect- en Middelenmonitor 2024.

Het gevoerde peil

We proberen het afgesproken peil zo goed mogelijk te voeren. In bijna elk peilvak staat een peilschaal of een drukmeter om dit te controleren.

Afwijkingen van het peil

Soms zijn er tegenstrijdige belangen in een gebied. Dan maken we een keuze. Als je als belanghebbende veel last hebt van het vastgestelde peil, kun je soms zelf een ander peil instellen. Dit noemen we een peilafwijking. Meestal gebeurt dit op particulier terrein. We willen geen nieuwe onderbemalingen meer in veenweidegebieden, behalve als dit andere waterbelangen helpt.

Een peilafwijking kan bijvoorbeeld zijn:

• een onderbemaling met een lager peil
• een voorziening voor hoog water met een hoger peil

De regels hiervoor staan in:

• Hoofdstuk 6 van de waterschapsverordening Rijnland
• Hoofdstuk 4 van de Nota Peilbeheer
• Met de vergunningcheck in het omgevingsloket kun je zien of je een vergunning nodig hebt.

Wat zijn je verplichtingen bij een peilafwijking?

Als je een peilafwijking instelt, moet je ook zorgen voor goed onderhoud. Denk aan een stuw of pomp die het peil regelt. Je bent verantwoordelijk voor het functioneren van deze voorzieningen. Daarnaast geldt:

• de zorgplicht: je mag geen schade of overlast veroorzaken
• goed buurmanschap: houd rekening met je omgeving