Wat is verzilting?

Wat is verzilting?

Verzilting betekent dat ons grondwater, sloten en plassen en de bodem steeds zouter worden. Zouter water is niet goed voor de natuur en de gewassen van de boer. Daarom werkt Rijnland elke dag aan voldoende zoet water.

Verzilting uit grondwater

Verzilting kan ontstaan door toestromend zout grondwater in diepe polders en droogmakerijen. Door het droogleggen (en drooghouden) van deze gebieden ontstaat een opwaartse grondwaterstroming (kwel). En met deze kwel komt zout grondwater uiteindelijk ook in sloten en vaarten terecht. Als het water in een polder te zout wordt, spoelen we de polder door met zoet water, zodat schade aan natuur en landbouwgewassen zoveel mogelijk beperkt wordt.

Verzilting van buiten het beheergebied

Bij langdurige droogte kan het gebied van Rijnland ook te maken krijgen met verzilting van buitenaf. Dat gaat als volgt: Rijnland neemt normaal zoet water in bij Gouda, vanuit de Hollandse IJssel. Dit zoete water is afkomstig van neerslag en van rivieren die beginnen in de bergen van Duitsland en Zwitserland. Wanneer er minder water met de rivieren ons land in komt, is er minder tegendruk en kan het zoute zeewater dieper landinwaarts stromen. Uiteindelijk kan daardoor ook de Hollandse IJssel langzaam steeds zouter worden. De Hollandse IJssel staat immers in open verbinding met de Nieuwe Waterweg en de Noordzee.

Een andere bron van zout van buiten het beheergebied is de Grote Sluis in Spaarndam. Deze Grote Sluis ligt op de grens van het beheergebied van Rijnland met het Noordzeekanaal. Iedere keer dat er een boot door de sluizen bij IJmuiden vaart, komt er zout zeewater in het Noordzeekanaal terecht. Het Noordzeekanaal is dan ook zouter dan het water in het gebied Rijnland. Iedere keer dat er een boot door de Grote Sluis in Spaarndam vaart, komt een deel van dat zoutere water uit het Noordzeekanaal in het watersysteem van Rijnland terecht.

Waarom is het belangrijk dat er altijd genoeg water in sloten en vaarten blijft staan? Dat is omdat de dijken anders uitdrogen en minder stabiel worden. Met een gebied vol laaggelegen polders, moeten de dijken sterk blijven. Want dankzij dijken houden 1,3 miljoen mensen droge voeten in ons gebied.

Sluizen gaan minder vaak open

Rijnland heeft verschillende sluizen. Elke keer als een sluis opengaat, kan er zouter water ons gebied in stromen. In een normale zomer kunnen we dit zout wegspoelen met zoet water. Maar in een droge zomer is daar niet genoeg zoet water voor beschikbaar. Wat merk je daarvan? Bij verzilting heeft de Grote Sluis in Spaarndam vaak aangepaste openingstijden. In sommige gevallen mogen alleen belangrijke schepen door de sluis.

Hoe dat precies werkt? Sluiswachter Kees van de Minkelis legt het je in deze video uit.

Verzilting kan schadelijk zijn voor gewassen en natuur

Het is moeilijk te zeggen welk effect verzilting precies heeft op natuur. Sommige natuur kan beter tegen verzilt water dan het andere. En het maakt ook uit hoe lang de natuur wordt blootgesteld aan het verzilte water. Ook gewassen op het land van kwekers en agrariërs hebben zoet water nodig om te groeien. Door zouter water kan de oogst minder of van slechtere kwaliteit worden. Daarom doen we er altijd alles aan om voor voldoende zoet water te zorgen.

Wat kun je zelf doen bij verzilting?

In en om het huis zul je dus niet zo veel merken van verzilting. Het is altijd verstandig om zuinig om te gaan met kraanwater. Denk bijvoorbeeld aan een regenton of kies voor tuinplanten die goed tegen droogte kunnen. Zo hoef je de tuin niet te sproeien met kostbaar kraanwater.

Heb je een landbouwbedrijf en wil je voorbereid zijn op verzilting? Dan behoren een regenwaterbassin, ondergrondse waterberging, effectieve irrigatie en eventueel een ander gewas tot de mogelijkheden.