AWZI Leiden Noord

AWZI Leiden-Noord

Op de afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI) Leiden Noord heeft Rijnland een extra stap aan het zuiveringsproces toegevoegd om meer medicijnresten uit het afvalwater te verwijderen. Medicijnresten in oppervlaktewater zijn een groeiend probleem. Jaarlijks komt er ten minste 190.000 kilo aan medicijnresten in het oppervlaktewater terecht. Rijnland heeft de ambitie om de waterkwaliteit te verbeteren door onder andere het realiseren van een aanvullende zuiveringstap op de bestaande AWZI. Met de financiële bijdrage van Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, gaat Witteveen+Bos als begeleidend ingenieursbureau samen met aannemer ADS Groep is onlangs de eerste fullscale PACAS installatie in gebruik genomen.

Fullscale PACAS installatie

Op de AWZI Leiden Noord is de eerste fullscale PACAS installatie geplaatst. Daarmee is Rijnland het eerste waterschap dat deze techniek gaat toepassen. Rijnland heeft de ambitie om de waterkwaliteit te verbeteren door onder andere het realiseren van een aanvullende zuiveringsstap op de bestaande AWZI. Deze zuiveringsstap verwijdert medicijnresten en andere microverontreinigingen uit stedelijk afvalwater. Eind september 2021 zal de fullscale PACAS installatie in gebruik worden genomen.

Rijnland zet stappen om te streven naar schoon afvalwater. Collega's Anna Koenis en Paul Versteeg leggen uit hoe deze installatie werkt.

Pacasinstallatie met vrouw

Om deze video te bekijken, moet je social cookies accepteren

Wat is PACAS?

PACAS staat voor Powdered Activated Carbon in Activated Sludge. Dat betekent dat we actief kool doseren in de beluchtingstank van een bestaande AWZI. De poederkool bestaat uit een zeer poreus materiaal waar allerlei chemische stoffen zich aan binden. Dit vermengt zich met het zuiveringsslib en wordt zo samen met het slib afgevoerd om te worden verbrand bij HVC in Dordrecht. Daarbij worden gebonden stoffen bij hoge temperatuur geoxideerd en blijven er geen schadelijke restanten over. PACAS heeft het doel om de medicijnresten voor ca. 70% uit het afvalwater te verwijderen.

Op 30 september 2021 is de installatie officieel in gebruik genomen. Tijdens deze opening vond er een watertafel plaats, waarin overheden, drinkwaterbedrijven en zorginstellingen met elkaar in discussie gingen over de vraag hoe we in de toekomst samen kunnen optrekken om te zorgen voor schoon en gezond water.

Watertafel bij awzi leiden
Li An Phoa

Om deze video te bekijken, moet je social cookies accepteren

PACAS is éen van de vele methodieken die waterschappen ontwikkelen om microverontreinigingen uit het afvalwater te halen. Wil je meer weten over het project? In deze playlist vertellen wij waarom deze extra zuiveringsstap zo belangrijk is en hoe het project verloopt .

Inzet van partners in de water- en geneesmiddelenketen

Samen met de partners doen we kennis en ervaring op met deze techniek; lerend implementeren. Rijnland ontvangt een financiële bijdrage van het ministerie van I&W. Doel van de Rijksoverheid is om te komen tot een brede aanpak waarin iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt. In het Uitvoeringsprogramma “Ketenaanpak medicijnresten uit water” nemen onder andere deel de farmaceutische industrie, de koepels van apothekers en van huisartsen, de ziekenhuizen, drinkwaterbedrijven en waterschappen. Samen moet worden voorkomen dat medicijnresten in het water terecht komen. Rijnland gaat hiervoor actief in gesprek met ziekenhuizen, zorginstellingen, apothekers en huisartsen.

Het PACAS project sluit aan bij de toenemende Europese politieke aandacht voor microverontreinigingen. Zo is de Europese Unie bezig met het opstellen van een strategische ketenaanpak medicijnresten en is er de Europese Green Deal voor een klimaatneutraal Europa in 2050 waarin een actieplan is opgenomen met onder andere aandacht voor medicijnresten. Vanuit Europees verband is men dan ook tevreden dat Nederland, in navolging van Duitsland en Zwitserland in het stroomgebied van de Rijn, stappen gaat ondernemen om medicijnresten te verwijderen.

Medicijnenresten in afvalwater

Er zijn meer dan 2000 humane werkzame medicijnstoffen op de markt. Het onderzoek naar de milieueffecten van al deze stoffen is nog lang niet voltooid. Maar het RIVM geeft wel aan dat de huidige analyse laat zien dat medicijnresten een risico vormen voor het watermilieu. Zo is het van hormonen bekend dat ze in het milieu effect kunnen hebben op de voortplanting van vissen; pijnstillers kunnen weefselschade bij vissen veroorzaken, antibiotica beïnvloeden algen en cyanobacteriën, en antidepressiva veroorzaken gedragsveranderingen bij verschillende soorten organismen.

Er zijn vrijwel geen normen voor (dier)geneesmiddelen beschikbaar. Sommige antibiotica, antidepressiva, en pijnstillers hebben in het laboratorium effecten op diverse waterorganismen (bijvoorbeeld algen, schelpdieren en watervlooien) bij concentraties die in het veld ook voorkomen. De lokale blootstelling kan dus leiden tot een slechte ecologische kwaliteit. De moeilijkheid zit hem er onder andere in dat in laboratoria het effect van 1 stof wordt getest op proefdieren, maar in werkelijkheid in een rivier een grote cocktail van stoffen zwerft waarvan het gecombineerde effect (laat staan de bijdrage daarin van een bepaalde stof) zich moeilijk laat vaststellen.

Interview met Paul Versteeg

Paul Versteeg, senior beleidsmedewerker vertelt in een interview hoe Rijnland de strijd aangaat met de medicijnresten.

Paul