Correctie op nieuwsbericht 24 maart 2026

Het gaat om verkeerde, te hoge, metingen van drie stoffen: cypermethrin, deltamethrin en (es)fenvalerate. Dit zijn middelen die gebruikt kunnen worden voor bestrijding van insecten. Deze stoffen zijn erg giftig en mogen maar in heel kleine hoeveelheid in het water zitten. Deze stoffen zijn in tegenstelling tot eerdere informatie niet aangetroffen in het water in 2024 en 2025.

Wat betekent dit?

Op basis van de verkeerde meetgegevens is niet gehandhaafd bij bedrijven door Rijnland. Wel is de informatie gedeeld met de agrarische sector en op Rijnland.net. De cijfers zijn gecorrigeerd in het agrarisch meetnet.

Het is positief dat deze drie stoffen niet zijn aangetroffen. Tegelijk blijft structurele aandacht voor de waterkwaliteit noodzakelijk. Rijnland waardeert de inzet en betrokkenheid van de agrarische sector en blijft samen hard werken aan minder normoverschrijdingen.

Hoe wordt gezorgd dat dit niet weer gebeurt?

Het onderzoekslaboratorium AQUON verricht de metingen voor Rijnland. AQUON voert per jaar meer dan 25.000 componentmetingen uit op 128 verschillende gewasbeschermingsmiddelen voor Rijnland in het agrarisch meetnet. Er zijn in de metingen voor Rijnland in 2024 en 2025 totaal 19 componentmetingen niet goed gegaan, waarvan 9 componentmetingen in het agrarisch meetnet. AQUON weet inmiddels wat de oorzaak is van de verkeerde metingen. Meer informatie kun je lezen in dit bericht van AQUON.

Wat zijn de belangrijkste correcties?

Lees hieronder het gecorrigeerde bericht. De belangrijkste veranderingen zijn:

Grafieken

• De cijfers in de grafieken voor 2024 en 2025 zijn aangepast.
• In 2024 is het totaal aantal normoverschrijdingen gelijk aan 2023, in 2025 is het totaal gedaald.
• In 2025 zijn er minder normoverschrijdingen dan in 2023 en 2024, niet alleen in het boomteeltgebied, maar ook in het bollengebied en de akkerbouw.

Tekst

• De toelichting bij de grafieken is aangepast, zodat deze klopt bij de cijfers.
• De boodschap: ‘Normoverschrijdingen metazachloor en pendimethalin nemen af, maar pyraclostrobin en esfenvaleraat nemen toe’ is veranderd in: ‘Normoverschrijdingen metazachloor en pendimethalin nemen af, maar pyraclostrobin neemt toe’.

Nog steeds te veel gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater

Het Hoogheemraadschap van Rijnland ziet te weinig verbetering op het gebied van gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater. De aantallen normoverschrijdingen nemen niet snel genoeg af. Dit blijkt uit de monitoring door Rijnland in het ‘agrarisch meetnet'.

Rijnland doet metingen in het oppervlaktewater. Hierbij wordt gemeten of een stof in een hogere concentratie in het water aanwezig is dan de vastgestelde norm. In 2025 werden minder normoverschrijdingen gemeten dan in 2024 en in 2023. Daarnaast valt wel op dat er in 2025 iets meer hoge piekconcentraties zijn gemeten die acuut een schadelijk effect hebben op waterorganismen.

Daling normoverschrijdingen gaat niet snel genoeg

In de afgelopen vijf jaar is er sprake van een dalende trend van het aantal normoverschrijdingen als het gaat om stoffen uit gewasbeschermingsmiddelen. Deze daling gaat echter niet snel genoeg om in 2027, het doeljaar voor de Kaderrichtlijn Water, op nul normoverschrijdingen uit te komen. Geen normoverschrijdingen meer in het jaar 2027 is ook in de Toekomstvisie gewasbescherming 2030 tussen sectoren en overheden afgesproken.

Normoverschrijdingen in het boomteeltgebied, bollengebied en akkerbouw lager dan in 2023 én 2024

De meetpunten van het agrarisch meetnet zijn verdeeld over gebieden waar intensief akkerbouw, bollenteelt, boomteelt, glastuinbouw of melkveehouderij plaatsvindt. In al deze gebieden zijn normoverschrijdingen gemeten, vaak zijn dit stoffen die worden gebruikt in de betreffende teelt. In het boomteeltgebied, bollengebied en akkerbouw is het aantal normoverschrijdingen in 2025 lager dan in 2023 én 2024.

Cijfers

Op figuur 1 is het totaal aantal normoverschrijdingen in de afgelopen jaren te zien. Dit zijn de cijfers van alle teelten samen. Op figuur 2 staat per teeltgroep het aantal normoverschrijdingen van de jaargemiddelde norm (JG-MKN/MTR). Een overschrijding van deze norm betekent een chronisch effect op waterleven. Op figuur 3 staat per teeltgroep het aantal normoverschrijdingen van de maximaal aanvaardbare concentratie (MAC-MKN). Een overschrijding van deze norm betekent een acuut effect op het waterleven. Zie voor een toelichting op opvallende resultaten de teksten onderaan dit bericht.

Figuur 1: Totaal aantal normoverschrijdingen 2014-2025

Figuur 2 Normoverschrijdingen JG-MKN/MTR per teelt 2014-2025

Figuur 3 Normoverschrijdingen MAC-MKN per teelt 2014-2025

Opvallende metingen worden teruggekoppeld

Ook in 2026 blijft Rijnland de waterkwaliteit meten via het agrarisch meetnet. Wanneer Rijnland een opvallend hoge concentratie zien, wordt dit zo snel mogelijk teruggekoppeld aan de teeltgroep. Dat doet Rijnland via de belangenbehartigers of door met ondernemers in het betreffende gebied in gesprek te gaan. Hierdoor krijgt Rijnland sneller en beter zicht op de oorzaak van de emissies en kan een bedrijf maatregelen nemen om emissies in de toekomst te voorkomen. Wanneer er overtredingen worden geconstateerd zal Rijnland handhavend optreden.

Wat kunnen agrariërs zelf doen?

Voor het structureel verbeteren van de waterkwaliteit blijft de hulp van agrariërs hard nodig. Via het Landbouwportaal Rijnland kunnen agrariërs in 2026 nog een gratis coachbezoek aanvragen. De coach denkt vrijblijvend mee over maatregelen die passen in de bedrijfsvoering. Voor een heel aantal maatregelen is ook subsidie beschikbaar. Meld u aan via www.landbouwportaalrijnland.nl.

Toelichting opvallende meetresultaten 2025

Normoverschrijdingen metazachloor en pendimethalin nemen af, maar pyraclostrobin neemt toe

In de boomteelt is metazachloor, een bodemherbicide (onkruidbestrijder), al jaren een probleem. Maar de aandacht die de sector heeft voor deze stof lijkt zijn vruchten af te werpen: in 2025 is het aantal normoverschrijdingen verder afgenomen. Pendimethalin is een andere bodemherbicide, die vaak normoverschrijdend wordt gevonden in bollenteelt en akkerbouw. In de bollenteelt was het aantal normoverschrijdingen in 2025 lager ten opzichte van 2024. In deze sector was veel aandacht voor emissies van deze stof. Op de akkerbouwlocaties was het aantal normoverschrijdingen van deze stof juist vergelijkbaar met eerdere jaren. Elk jaar wordt de stof ergens in te hoge concentraties gemeten op de akkerbouwmeetpunten, steeds op een andere locatie. De schimmelbestrijder pyraclostrobin (een dompelmiddel in bollenteelt) zien we juist toenemen. Ook zien we de stof lenacil vaker in het water terug. Deze stof wordt ter vervanging van metazachloor in de boomteelt gebruikt. Bij de toepassing van nieuwe middelen komen ook deze dus in de sloot.

Gebruik verboden imidacloprid aangetoond

Elk jaar worden er verboden middelen aangetroffen, ook in 2025. In 2025 was het opvallend dat Rijnland tweemaal een hoge piek van de insecticidebestrijder imidacloprid heeft gemeten, in een glastuinbouwgebied en in het boomteeltgebied. Imidacloprid wordt bijna continu aangetroffen in het water omdat het wel is toegelaten als anti-vlooienmiddel bij honden en katten. Echter, de pieken die in 2025 zijn waargenomen zijn zo hoog dat ze mogelijk duiden op illegaal gebruik. Rijnland heeft daarover een melding gemaakt bij de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit. Zij zijn het bevoegd gezag voor toepassing van illegale middelen.

Piek herbicide aclonifen in grasland

Opvallend is dat er in 2025 ook een normoverschrijding in het gebied met voornamelijk grasland (melkveehouderij) is gevonden. De afgelopen jaren waren hier geen normoverschrijdingen. Het gaat om een hoge piek van de onkruidbestrijder aclonifen. Deze stof mag worden toegepast in onder andere akkerbouwgewassen, maar niet op grasland. Rijnland heeft de bron niet kunnen achterhalen.