Het onderzoek Swimway Rijnland levert na een jaar de eerste waardevolle informatie op over de trek van schieralen in het gebied van Rijnland. Sinds de start van het onderzoek in juli 2025 hebben onderzoekers 105 schieralen voorzien van een zender. Van maar liefst 85 dieren zijn inmiddels betrouwbare waarnemingen verzameld. Daaruit blijkt dat 24 schieralen het gebied van Rijnland hebben verlaten op weg naar zee.
Swimway Rijnland is een gezamenlijk onderzoek van het Hoogheemraadschap van Rijnland en de Sportvisunie. In het onderzoek worden schieralen, Europese meervallen en karpers gevolgd om meer te leren over hun gedrag, leefgebied en zwemroutes. Met name de kennis over de schieralen helpt Rijnland om passende maatregelen te nemen voor deze soort. Hier profiteren ook andere vissen van.
Onderzoek naar schieraal, Europese meerval en Karper
De aal is een bedreigde vissoort die migreert van zout naar zoet water en terug. De migratie van de volwassen alen (schieralen) kan worden belemmerd door obstakels onderweg, zoals gemalen. Met de resultaten uit het Swimway-onderzoek wil Rijnland de mogelijkheden voor vismigratie verder verbeteren. De Europese meerval breidt zich snel uit en speelt als roofvis een steeds grotere rol in het ecosysteem. Daarom wordt onderzocht hoe deze soort zich door het gebied beweegt en verspreidt. Ook wordt gekeken hoe karpers door het gebied zwemmen en hoeveel ervan wegtrekken, zodat het visbeheer beter kan worden afgestemd.
Eerste resultaten van het onderzoek naar schieralen
De eerste resultaten van het onderzoek naar de schieralen zijn veelbelovend. Van 85 schieralen zijn goede waarnemingen verzameld via een netwerk van hydrofoons, ontvangers die signalen van de zenders onder water kunnen opvangen. Verspreid door het beheergebied van Rijnland liggen een twintigtal hydrofoons die de bewegingen van de vissen registreren. Van 24 schieralen zijn aanwijzingen gevonden dat zij het Rijnlandse watersysteem hebben verlaten. Sommige dieren zijn zelfs nog op grote afstand, tot voor de kust van België, waargenomen. Dit is een positief signaal, omdat het laat zien dat schieralen vanuit het Rijnlandse watersysteem hun weg naar zee kunnen vinden én dat het zenderen van de vissen geen effect heeft op hun vermogen lange afstanden te zwemmen.
Hans Schouffoer, hoogheemraad van Rijnland: "De vis is een belangrijk onderdeel van het ecosysteem. We verbeteren op verschillende manier 'het huis van de vis', zijn leefomgeving. Bijvoorbeeld door natuurvriendelijke oevers aan te leggen, vissenbossen te realiseren, vispassages te plaatsen en gemalen visvriendelijker te maken. Dankzij dit onderzoek krijgen we een gedetailleerd beeld van de routes die schieralen afleggen. Daarmee kunnen we onze maatregelen nog gerichter inzetten."
Inzicht in knelpunten en zwemroutes
De gegevens laten zien welke routes schieralen gebruiken en waar mogelijke belemmeringen liggen.
- Bij boezemgemaal Katwijk zijn 16 schieralen geregistreerd, waarvan er 6 daadwerkelijk naar zee zijn gezwommen.
- Bij boezemgemaal Halfweg zwemmen juist alle 11 van de schieralen die hier aankomen succesvol langs het gemaal,
- Voor het nabijgelegen gemaal te Spaardam is dat maar voor 1 van de 16 schieralen die daar aankwamen het geval.
Daarnaast zijn er 5 schieralen uitgetrokken bij boezemgemaal Gouda en 1 schieraal is via een onbekende route bij IJmuiden waargenomen.
Naast verschillen in het aantal alen dat een gemaal bereikt, zien de onderzoekers ook sterke verschillen in de tijdsduur waarin ze voor een gemaal worden waargenomen. Zo verbleven schieralen gemiddeld bijna twee maanden lang (55,8 dagen) voor het gemaal bij Spaarndam. Voor boezemgemaal Katwijk een maand. En bij gemaal Halfweg maar 2 weken. Dit lijkt erop te wijzen dat sommige gemalen veel makkelijker te passeren zijn dan andere. Ook lijken de schieralen, in het geval van de noordelijk twee boezemgemalen, een voorkeur te hebben voor Gemaal Halfweg om het Rijnlandse gebied te verlaten. Deze inzichten helpen Rijnland om beter te begrijpen hoe vissen zich langs boezemgemalen bewegen.
Route van twee schieralen in het Swimway-onderzoek
Onderzoek loopt door
Het tweejarige onderzoek loopt nog tot eind 2027. In de zomer van 2026 krijgen nog eens 105 schieralen een zender evenals 20 jongvolwassen meervallen. In totaal zijn binnen het Swimway-onderzoek dan 210 schieralen, 40 meervallen en 40 karpers gezenderd.
Help mee aan het onderzoek
Ben je aan het vissen en vang je een vis met een geel, groen of wit merkje (floytag) bij de rugvin? Meld je vangst dan bij de Sportvisunie. Dat kan door een vangst te melden via https://www.sportvisunie.nl/nl/nieuwsmedia/dossiers-onderzoeken/swimway-rijnland. Hier geef je de lengte van de vis door en de locatie (GPS) waar je de vis gevangen hebt. Als de vis dood is, meld de vangst dan ook en bewaar de zender.