Waarom woonden er mensen op de zuivering?

Tot voor kort stond er op de afvalwaterzuivering in Haarlem Waarderpolder (AWZI HWP) een bijzondere woning: een dienstwoning. Een huis bedoeld voor personeel dat dicht bij hun werk moest wonen. Alleen medewerkers van de zuivering mochten er dan ook wonen.

De AWZI in Haarlem Waarderpolder is een grote installatie waar afvalwater wordt schoongemaakt. Dit werk gaat dag en nacht door. Daarom was het vroeger belangrijk dat medewerkers dichtbij woonden. Als er een storing was, moesten zij snel kunnen ingrijpen, ook als dit in de nacht gebeurde.

Wie woonden er in de dienstwoning?

Vanaf de jaren ‘50 was het gebruikelijk dat mensen in dienstwoningen op zuiveringen woonden. De woningen waren gezinswoningen met meerdere kamers en de medewerkers woonden hier met hun gezinnen. Dit waren bijvoorbeeld bedrijfsleiders, monteurs of technisch medewerkers. De eerste bewoners van de dienstwoningen op Haarlem Waarderpolder die we kennen zijn meneer Vogels en meneer De Geeter. De bewoners betaalden een bedrag dat paste bij hun salaris, dit was ongeveer 10% (ƒ 129,50) van hun brutosalaris (ƒ 1.295,-). Als iemand stopte met werken op de zuivering, moest die meestal ook verhuizen.

Van bouw tot nu

De woningen zijn in de jaren zestig tegelijk met de zuivering gebouwd, in opdracht van de gemeente Haarlem. Ze waren vanaf het begin al onderdeel van het ontwerp. Ze lagen daarom ook op de zuivering en niet aan een gewone straat.

Binnen Rijnland is weinig bekend over woningen op zuiveringsterreinen. Wel weten we dat er op de AWZI Katwijk ook dienstwoningen stonden. Op sommige locaties stonden meerdere woningen op het terrein bedoeld voor personeel. Tegelijk is er geen bewijs dat elke zuivering zo’n woning had. Het lijkt erop dat dienstwoningen vroeger wel vaak voorkwamen, maar niet bij elke zuivering. Vooral bij complexe installaties was het belangrijk dat personeel snel aanwezig kon zijn.

Bij Haarlem Waarderpolder begon rond 1968 de bouw en in 1969 waren de woningen klaar. Er stonden uiteindelijk drie dienstwoningen op het terrein.

In 1979 nam het Hoogheemraadschap van Rijnland de zuivering over van de gemeente Haarlem. Rijnland werd eigenaar van de gebouwen en woningen. Ook de medewerkers gingen voor Rijnland werken.

In de loop van de tijd veranderde het werk op de zuivering. Er kwam steeds meer techniek en automatisering. Daardoor was het niet meer nodig om op het terrein te wonen. De oude dienstwoning is inmiddels verwijderd op de zuivering omdat hier tijdens de bouwfase de keet staat. Wanneer de bouw van de zuivering bijna gereed is zal de keet weer afgebroken worden en komt er een definitief dienstgebouw op deze plek.