Veel vragen die bij het Rijnlandse archief binnenkomen gaan over vergunningen. Daarom zijn wij al een tijdje bezig met het nader toegankelijk maken daarvan. Hierbij gaat het om het ontsluiten van vergunningen die door Rijnland zelf of door de voormalige inliggende waterschappen zijn verleend. Tijdens het beschrijven leggen we verschillende gegevens vast. Bijvoorbeeld wie een ontheffing aanvroeg, wanneer en waarvoor.
In de meeste gevallen gaat het om veelvoorkomende werkzaamheden waar toestemming voor wordt gevraagd. Denk aan het leggen van een kabel, het plaatsen van een duiker, het dempen van een sloot of het baggeren in een watergang. Op zich is dit al interessant, omdat je een goed beeld krijgt van wie bij een waterschap aanklopte en waarom.
Soms kom je tijdens het beschrijven van een vergunning net iets meer bijzondere dingen tegen. Bijvoorbeeld als het gaat om een bekend persoon of om spannende verzoeken. Wat je niet vaak ziet is een notitie van een Rijnlandse functionaris die niet over de inhoud van de vergunning gaat, maar over de aanvrager. Of eigenlijk, over de manier waarop de aanvrager wordt aangeschreven.
Wat was er aan de hand? Op 25 maart 1911 behandelden dijkgraaf en hoogheemraden een ingekomen verzoek van Hendrik graaf van Bylandt uit Zoeterwoude. Zijn verzoek was niet al te gecompliceerd: hij verzocht toestemming voor het met één voet verlagen van de drempel van zijn schuitenhuis en – als het nodig was – om het water voor dit schuitenhuis te mogen uitdiepen. Dijkgraaf en hoogheemraden hadden hier niets op tegen en verleenden zodoende de gevraagde vergunning aan de ‘Hoog Geboren Heer’ van Bylandt.
Het was deze aanschrijving waar de Rijnlandse secretaris moeite mee had. In de linkerhoek noteerde hij met potlood namelijk het volgende: ‘Waarom toch die titels in het consent? Niet-adellijken zouden dan toch [even] goed 'Wel Edel Geboren' of iets dergelijks moeten heeten? Ik zou zeer gaarne eens met die gewoonte breken.’
Of het bestuur vervolgens is gestopt met het opnemen van dit soort titels in de vergunningen is (nog) niet duidelijk. Maar hoe meer vergunningen we beschrijven, hoe duidelijker dat wordt.
Afbeelding: De vergunning 1938-0305 (inventarisnummer 1.1.2/1631) verleend aan de graaf van Bylandt, met de opmerking van de secretaris linksboven.
Afbeelding: De vergunning 1938-0305 (inventarisnummer 1.1.2/1631) verleend aan de graaf van Bylandt, met de opmerking van de secretaris linksboven.