Veelgestelde vragen over de verkiezingen

Waterschappen zijn net als gemeenten en provincies, decentrale overheden. Anders dan bijvoorbeeld gemeenten houden waterschappen zich maar met één taak bezig: het waterbeheer in Nederland.

Als inwoner van Nederland heb je belang bij goed waterbeheer en betaal je daar belasting voor. Daarom mogen inwoners meebeslissen over de samenstelling van het waterschapsbestuur via de waterschapsverkiezingen. Eén keer in de 4 jaar mag je naar de stembus om jouw vertegenwoordiger in het waterschapsbestuur te kiezen.

Je zult misschien denken: iedereen is toch voor een veilige dijk? Dat is natuurlijk zo, maar ben je er bijvoorbeeld voor om meer belastinggeld te investeren in het ophogen van de dijk of lijkt het je beter om tegen minder geld meer ruimte te geven aan het water? Je kunt dus een mening hebben over het waterbeheer bij jou in de buurt. Vind jij bijvoorbeeld dat er een duurdere, betere rioolwaterzuivering moet komen of vind je dat vervuilers harder moeten worden aangepakt? Je kunt op waterschapsverkiezingen.nl kijken voor meer informatie en de stemhulp invullen!

Waterbeheer is in een land als Nederland heel belangrijk. Nederland is een laaggelegen delta. Om ervoor te zorgen dat wij droge voeten houden en over schoon en voldoende water beschikken, zijn er waterschappen.

Waterschappen werken 24/7 aan sterke, veilige dijken, een goede kwaliteit van het water in sloten, beken en rivieren en het voorkomen van te veel of te weinig water. Dit doen zij bijvoorbeeld door dijken te inspecteren en te verstevigen waar dat nodig is, het water dat jij doorspoelt te zuiveren en door ervoor te zorgen dat het waterpeil niet te hoog of te laag is. Lees hier meer over wat Rijnland doet.

Waterschappen zorgen niet voor het drinkwater. Daar zijn drinkwaterbedrijven verantwoordelijk voor. Waterschappen zorgen wel voor de zuivering van rioolwater. Eigenlijk kun je het zo zien: drinkwaterbedrijven zorgen dat er schoon drinkwater door de kraan komt. Zodra het water door de gootsteen, douche of wc in het riool belandt, zorgen waterschappen er weer voor dat het water gezuiverd wordt.

De verkiezingen vinden plaats op woensdag 17 maart 2027, samen met de verkiezingen van de Provinciale Staten.

Kort voor de verkiezingen ontvang je over de post je stempas. Neem deze stempas en een geldig identiteitsbewijs mee naar het stembureau. Op het stembureau ontvang je een stembiljet met alle kandidaten op wie je kan stemmen erop en een rood potlood. In een stemhokje kleur je het rondje in voor de naam van de persoon op wie je wilt stemmen.

Kort voor de verkiezingen ontvang je over de post je stempas en ook een brief met daarbij de stembureaus bij jou in de buurt. Je moet in je eigen gemeente en eigen waterschap stemmen. Soms kan het zo zijn dat er meerdere waterschappen binnen één gemeente vallen, dan kun je niet automatisch bij alle stembureaus in de gemeente stemmen voor jouw waterschap. Houd dat dus goed in de gaten!

Goed dat je je stem wilt uitbrengen! Mocht je niet in de mogelijkheid zijn om zelf langs het stembureau te gaan, is iemand machtigen een goede oplossing. Helaas kan je niet iemand machtigen die in een ander waterschap woont. Iemand die in hetzelfde waterschap woont, kun je wel machtigen om voor je te stemmen.

De gemeentes versturen de stempassen. Vraag dus bij je gemeente na waar je stempas blijft.

De stembureaus openen over het algemeen om 07.30 uur de deuren en sluiten om 21.00 uur. De openingstijden van mobiele en bijzondere stembureaus kunnen afwijken hiervan. Het is gebruikelijk dat gemeenten deze informatie op de stempas zetten.

Nee. Je stemt voor zowel de waterschappen als voor de provincie in hetzelfde stembureau.

Als je stemt, maak je een keuze. Ook bij de waterschapsverkiezingen is er echt genoeg te kiezen! En hoe kunnen we dat beter laten zien dan met dilemma’s? Wat dat zijn? Bij een dilemma kun je kiezen uit twee oplossingen. Beide oplossingen zijn mogelijk. Er is er dus niet één goed of fout. Voor welke oplossing jij kiest, hangt af van wat je belangrijk vindt. En nee, de uitdagingen waar de waterschappen voor staan, zijn niet altijd zo zwart-wit als de dilemma’s die we schetsen. Maar ook om in het midden uit te komen, is het nodig om te weten wat er belangrijk is voor een mogelijke oplossing. Op 17 maart kies jij voor de politieke partij van jouw voorkeur en daarmee voor de oplossing die zij willen uitvoeren als ze gekozen worden.

Op 17 maart stem je voor de komende vier jaar. Waterschappen nemen in die vier jaar allerlei beslissingen. Beslissingen die zelfs invloed hebben op hoe we de komende 25 tot 100 jaar met water omgaan. Als ze bijvoorbeeld een waterkering versterken of een nieuwe zuiveringsinstallatie bouwen of renoveren, gaan die natuurlijk niet maar vier jaar mee! Hoe zie jij de toekomst van ons water? Laat het weten op 17 maart.

Een groot deel van Nederland ligt onder de zeespiegel. Het klimaat verandert en de zeespiegel stijgt. De kans op overstromingen neemt dus toe. Bovendien krijgen we vaker te maken met wateroverlast door extreem weer. Om droge voeten te houden, zullen we moeten blijven strijden met het water. Bijvoorbeeld door dijken te verstevigen of door gebieden in te richten waar we water kunnen bergen.

Alle 21 waterschappen nemen deel aan de verkiezingen.

Je kun stemmen voor de waterschapsverkiezingen van Rijnland als je voldoet aan het volgende:

• Inwoner bent van het waterschap
• Nederlandse nationaliteit, nationaliteit van een EU-lidstaat of andere nationaliteit (mits de ingezetene rechtmatig in Nederland verblijft)
• 18 jaar of ouder op dag verkiezingen (= 17 maart 2027)

Het centraal stembureau verdeelt de zetels en restzetels over de partijen aan de hand van de aantallen daarop uitgebrachte stemmen. Daarvoor berekent het eerst de kiesdeler door het totale aantal uitgebrachte geldige stemmen te delen door het aantal zetels in het algemeen bestuur van het waterschap. Het aantal 'volle' zetels dat direct aan een lijst wordt toegekend, is gelijk aan het aantal keren dat de kiesdeler is gehaald.

Met behulp van de Ondersteunende Software Verkiezingen genereert het stembureau op basis van de uitslagen van de gemeenten binnen het gebied van het waterschap de totale uitslag. OSV voert alle noodzakelijke berekeningen uit.

De gemeenten tellen de stemmen direct na het sluiten van het stembureau. Door de eerder benoemde wetswijziging (vraag 4) kunnen gemeenten ervoor kiezen om de stemmen voor de waterschapsverkiezingen een dag later te tellen.

Het stembureau telt de aantallen uitgebrachte geldige stemmen op kandidaten, blanco stemmen en ongeldige stemmen, het aantal stemmen per lijst en het aantal stemmen per kandidaat. Ook noteert het stembureau of er een verschil is tussen het aantal tot de stemming toegelaten kiezers en het aantal in de stembus aangetroffen stembiljetten. Al deze gegevens worden in het proces-verbaal genoteerd. Dat proces-verbaal wordt naar het waterschap gebracht. Het waterschap moet de definitieve uitslag handmatig invoeren in OSV.

Het centraal stembureau stelt de officiële uitslag vast in een openbare zitting. Bij de waterschapsverkiezing is dit 8 dagen na de stemming (art. P20 Kieswet). Op de avond van de dag van stemming kunnen voorlopige, niet-officiële uitslagen in de media worden gepresenteerd.

Waterschappen zijn verantwoordelijk voor het centraal stembureau dat verantwoordelijk is voor het passieve deel van de uitvoering van verkiezingen. Hieronder valt:

• het instellen van een centraal stembureau
• de registratie van groeperingen
• de kandidaatstelling;
• het vaststellen van de uitslag;
• de benoeming van de voor de ingezetenen gekozen leden van de VV.

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de totale uitvoering van de verkiezingen, het actieve deel van de uitvoering van verkiezingen. Hieronder valt:

• het versturen van de stempassen;
• het verspreiden van de kandidatenlijsten;
• het uitgeven van vervangende stempassen;
• het uitgeven van kiezerspassen (waarmee binnen het hele gebied van het waterschap kan worden gestemd;
• het drukken van de stembiljetten;
• het bijhouden van registers van vervallen stempassen;
• het bemensen van stembureaus;
• het huren van stemlocaties;
• het plaatsen van stembussen;
• het plaatsen van verkiezingsborden;
• het tellen van de stemmen.

Om het onderscheid te maken tussen de twee verkiezingen moet er op de stembureaus sprake zijn van een aparte stembus voor de waterschapsverkiezingen en een aparte stembus voor de verkiezingen van Provinciale Staten.

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de bemensing van de stembureaus. Zij leiden hiervoor mensen op en regelen de vergoeding.

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het plaatsen van verkiezingsborden voor de verkiezingen zodat politieke groeperingen hun posters kunnen aanplakken. Regels hiervoor zijn vastgelegd in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente. Waterschappen zijn hier niet bij betrokken.

De gemeenten zijn verantwoordelijk voor het tellen van de stemmen.

Na een verkiezing voor de VV van Rijnland zijn er twee instanties die de bevoegdheid hebben om eventueel te besluiten tot een hertelling: het centraal stembureau en de gehele zittende VV (inclusief geborgde categorieën in het bestuur) zelf.

Het gemeentelijk stembureau is verantwoordelijk voor de uitvoering van een hertelling.