De afgelopen jaren deden ATKB en Haskoning in opdracht het Hoogheemraadschap van Rijnland en de gemeente Leiden onderzoek naar het effect van natuurvriendelijke oevers op de aantallen Amerikaanse rivierkreeften. Het eindrapport is opgesteld. De belangrijkste conclusie? Het herstellen van het natuurlijke systeem door natuurvriendelijke oevers draagt bij aan minder rivierkreeften.
Het onderzoek vond plaats in Polderpark Cronesteyn in de gemeente Leiden. Hier maakten de onderzoekers twee proeflocaties. Eén met een steile oever (de referentielocatie), en één met een natuurvriendelijke oever (de proeflocatie). Daarnaast werden in het park, los van het onderzoek, nog meer natuurvriendelijke oevers aangelegd door de gemeente.
Kaart van de onderzoekslocatie in polderpark Cronesteyn. Donkerblauw: natuurvriendelijke oevers. Rood: onderzoekslocatie met natuurvriendelijke oever. Oranje: referentielocatie met een steile oever
Opvallende uitkomsten
Eind 2025 deelde Rijnland al de meest opvallende uitkomst: op beide onderzoekslocaties nam het aantal rivierkreeften af. Op de referentielocatie zonder natuurvriendelijke oever daalde de dichtheid van ongeveer 12,5 naar 2,7 rivierkreeften per vierkante meter. Op de locatie met natuurvriendelijke oever was de afname groter: van ongeveer 8,5 naar 0,5 rivierkreeften per vierkante meter. Dit is 17 keer minder rivierkreeften.
Nu is ook het definitieve onderzoeksrapport beschikbaar. Deze is opvraagbaar via info@rijnland.net.
Natuurvriendelijke oevers kosteneffectiever dan wegvangen rivierkreeften
Uit het onderzoek blijkt nu ook dat natuurvriendelijke oevers op de langere termijn voordeliger zijn dan grootschalig wegvangen. De aanleg van natuurvriendelijke oevers is in eerste instantie een investering, maar doordat de oevers stabieler zijn, zijn de jaarlijkse onderhoudskosten lager dan steile oevers. Daarbij hoeven er niet regelmatig kosten gemaakt worden om rivierkreeften weer weg te vangen. Hierdoor verdient het aanleggen van natuurvriendelijke oevers zich in ongeveer 10 jaar terug, en na 30 jaar is beheersmatige wegvangst ongeveer 1,5 keer zo duur als natuurvriendelijke oevers.
Natuurvriendelijke oevers onderdeel van een bredere aanpak
Natuurvriendelijke oevers zorgen voor een gevarieerdere leefomgeving voor planten en dieren. Daarmee versterken ze het watersysteem als geheel. Volgens de onderzoekers ligt juist daar de grote meerwaarde. Een effectieve aanpak van rivierkreeften vraagt volgens deskundigen om een combinatie van maatregelen, zoals eerst eenmalig wegvangen om vervolgens het watersysteem robuust en weerbaar tegen rivierkreeften in te richten en te beheren. Natuurvriendelijke oevers zijn daar een belangrijk onderdeel van.
Vervolg
De resultaten van de pilot worden meegenomen door het hoogheemraadschap om de waterkwaliteit in Rijnland verder te verbeteren. De resultaten motiveren de gemeente Leiden om door te gaan met het aanleggen van natuurvriendelijke oevers in de stad. Daarmee maakt ze werk van een veerkrachtig watersysteem, als waardevol leefgebied van veel stadsnatuur.
Ook loopt er vervolgonderzoek. De Universiteit Leiden onderzoekt in Cronesteyn hoe het kreeftenbestand zich verder ontwikkelt en of ondergedoken en drijvende waterplanten zich kunnen herstellen. Daarnaast onderzoekt Universiteit Leiden samen met Rijnland in Polderlab Vrouwvenne in Oud-Ade of natuurvriendelijk onderhoud van oevers ook kan bijdragen aan minder rivierkreeften en herstel van watervegetatie.
Eindrapport onderzoek
'De invloed van natuurvriendelijke oevers op rivierkreeften en andersom' - ATKB en Haskoning, in opdracht van het Hoogheemraadschap van Rijnland en de gemeente Leiden