Als je vanaf de N206 over de Plesmanlaan richting het centrum van Leiden rijdt, dan zie je aan de linkerkant het Rijnlandshuis. Hier werken het bestuur en de ambtenaren van Hoogheemraadschap van Rijnland dag in dag uit aan het houden van droge voeten en schoon water. Dat valt onder andere te zien aan het blauwe bedrijfslogo dat op de gevel is aangebracht.
Rijnland is van oudsher een waterrijk gebied. Aan het einde van de Middeleeuwen werd het steeds lastiger om de inklinkende veenpolders tijdens de winter droog te houden. Vooral de uiteinden van de kavels bleken moeilijk te ontwateren. Men besloot van deze uitdaging een voordeel te maken door in de natste en meest rustige delen van de polders eendenkooien aan te leggen. In de volgende eeuwen vormden eendenkooien een vast element in het Rijnlandse landschap.
Het hoogheemraadschap van Rijnland beschikt over een uitgebreide verzameling kaarten. In totaal bestaat de collectie uit ongeveer 10.000 kaarten en technische tekeningen, die door onderzoekers gretig gebruikt worden. Om gebruikers een helpende hand te bieden, zijn vorig jaar twee onderzoeksgidsen verschenen: één over de overzichtskaarten en één over de thematische kaarten. Naast dat de handleidingen handige informatie bieden over de kaarten en de collectie, geven zij inzicht in het gebruik van kaarten als onderzoeksmateriaal. Kaarten zijn geliefde studieobjecten omdat je in één oogopslag de (landschappelijke) situatie kan bestuderen, maar ze bieden eigenlijk nooit een objectief beeld. Ze worden altijd met een specifiek doel gemaakt en zijn dus in feite gemanipuleerd.
In 1965 werd het zuiveren van het afvalwater een integraal onderdeel van het takenpakket van Rijnland. Dit betekende onder andere dat bestaande afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWZI's) werden overgenomen van gemeenten en nieuwe installaties door het hoogheemraadschap werden gebouwd.
Voordat het metriek stelsel werd ingevoerd in Nederland was er een verscheidenheid aan lengte- en oppervlaktematen die overal van elkaar verschilden. Een van deze maten, de Rijnlandse roede – gelijk aan 3,767 meter – werd van origine voornamelijk gehanteerd in het gebied van het gelijknamige hoogheemraadschap. In de loop der jaren zou deze lengtemaat in steeds meer delen van het land gebruikt worden. In een video uit 2021 in de serie Eeuwig Erfgoed werden de Rijnlandse roede en voet al eens besproken. Als we de Franse Tijd (1795-1813) nader bekijken, waarin de centralisatiewens van opeenvolgende regimes zich onder meer uitte in verschillende pogingen tot de uniformering van eenheden, zien we dat het verhaal van de Rijnlandse roede een interessante wending neemt. Ondanks de wens aan Franse zijde om het metriek stelsel in te voeren werd aan het gebruik van de roede juist legitimiteit gegeven. In 1808 werd deze namelijk kortstondig vastgesteld als standaardmaat voor de verponding, oftewel de grondbelasting. De lengtemaat is een aardig voorbeeld van continuïteit in tijden van radicale politieke verandering.
In een eerdere editie van Archiefstuk in beeld (Drankgebruik in huis Zwanenburg in de 18de eeuw) kwam al iets aan het licht over de drankcultuur binnen het Hoogheemraadschap van Rijnland. Daarentegen bestond er ook zoiets als een eetcultuur. Net zoals het drinken van wijn was het in groepsverband nuttigen van een maaltijd iets ritueels. Hoewel eerst alleen bij officiële gebeurtenissen gezamenlijk werd gedineerd, werd het op den duur standaard om na het houden van een bestuursvergadering aan tafel te schuiven.
