Uitgelicht

“Kan niet komen, geen verbinding.” Dat liet goudleerrestaurator F. Bauer uit Bussum via een telegram aan het college van dijkgraaf en hoogheemraden van Rijnland weten. Hij stuurde dit op 10 mei 1940, de dag waarop de Duitse aanval en daarmee de Tweede Wereldoorlog voor Nederland begon.

Eeuwenlang werd de zeereep strak in de helm gehouden om de waterveiligheid van de zeewering te garanderen en het achterland te behoeden tegen het overstromen van de zee. Door de hoge kosten waren duinen voor het Hoogheemraadschap van Rijnland meer een zorgenkind dan dijken. In de 18de eeuw bedroegen de uitgaven aan duinbeheer ongeveer 15 procent van de totale uitgaven van Rijnland. Enige jaren geleden bracht het hoogheemraadschap een nieuwe kustnota uit, met daarin nieuwe vormen om het zeewater en de duinen te beheren. Binnen de normen van de veiligstelling kwam er ruimte voor meer dynamiek in de zeereep.

In geen enkel land zijn zoveel polders als in Nederland. Deze bedijkte stukken land liggen in de regel langs de rivieren, in de kust- en deltagebieden. Het woord polder is afgeleid van het Oudnederlandse woord ‘polra’ dat "verhoging van aangeslibd land" betekent en verwant is met woorden als '(uit)puilen' en 'poel'. Dit artikel gaat over de herkomst van de intrigerende namen die enkele Rijnlandse polders kregen: Boe, Piest, Morsebel, Bonte Kriel en poldereiland Faljeril.

Als je vanaf de N206 over de Plesmanlaan richting het centrum van Leiden rijdt, dan zie je aan de linkerkant het Rijnlandshuis. Hier werken het bestuur en de ambtenaren van Hoogheemraadschap van Rijnland dag in dag uit aan het houden van droge voeten en schoon water. Dat valt onder andere te zien aan het blauwe bedrijfslogo dat op de gevel is aangebracht.

Rijnland is van oudsher een waterrijk gebied. Aan het einde van de Middeleeuwen werd het steeds lastiger om de inklinkende veenpolders tijdens de winter droog te houden. Vooral de uiteinden van de kavels bleken moeilijk te ontwateren. Men besloot van deze uitdaging een voordeel te maken door in de natste en meest rustige delen van de polders eendenkooien aan te leggen. In de volgende eeuwen vormden eendenkooien een vast element in het Rijnlandse landschap.

Het hoogheemraadschap van Rijnland beschikt over een uitgebreide verzameling kaarten. In totaal bestaat de collectie uit ongeveer 10.000 kaarten en technische tekeningen, die door onderzoekers gretig gebruikt worden. Om gebruikers een helpende hand te bieden, zijn vorig jaar twee onderzoeksgidsen verschenen: één over de overzichtskaarten en één over de thematische kaarten. Naast dat de handleidingen handige informatie bieden over de kaarten en de collectie, geven zij inzicht in het gebruik van kaarten als onderzoeksmateriaal. Kaarten zijn geliefde studieobjecten omdat je in één oogopslag de (landschappelijke) situatie kan bestuderen, maar ze bieden eigenlijk nooit een objectief beeld. Ze worden altijd met een specifiek doel gemaakt en zijn dus in feite gemanipuleerd.